DOSP-VHR-001222 | Van Cure naar Care

Bewerk Dossier Terug

Details

Business Unit
DOSP-WST
Kennisgroep
Onderzoeksgroep Verpleegkunde
Beschrijving (Original)

Palliatieve zorg start bij de diagnose van een levensbedreigende ziekte en heeft als doel om de levenskwaliteit van zowel patiënt als diens naasten te borgen. In tegenstelling tot wat veel mensen denken is palliatieve zorg dus niet hetzelfde als levenseindezorg. Helaas krijgen zorgvragers in de praktijk vaak pas te maken met deskundigen op het gebied van palliatieve zorg wanneer hun levensverwachting slechts nog enkele weken omvat. Deze laattijdige opstart van palliatieve zorg is deels het gevolg van onvoldoende kennis, competenties en zelfeffectiviteit bij zorgverstrekkers. Met dit project zet ons team in om, samen met de Vlaamse netwerken palliatieve zorg en werkveldpartners, innovatieve vormingsmaterialen en coachingstrajecten te ontwikkelen om zorgvertrekkers in woonzorgcentra en de thuiszorgsector te ondersteunen in het verwerven van een palliatieve zorghouding. Door het verbeteren van hun vaardigheden in communicatie, vroegtijdige zorgplanning, en het adresseren van holistische noden van patiënten en hun naasten zullen zij beter voorbereid zijn om de tijdige palliatieve zorg te bieden waar iedereen recht op heeft.

Beschrijving (Enhanced)
Verbeter de kwaliteit van palliatieve zorg door vroegtijdige interventie en holistische ondersteuning voor patiënten en hun naasten. Ons project ontwikkelt materialen en coaching om zorgverstrekkers te helpen in woonzorgcentra en thuiszorg.
Beschrijving (Cleaned)

Palliatieve zorg start bij de diagnose van een levensbedreigende ziekte en heeft als doel om de levenskwaliteit van zowel de patiënt als diens naasten te borgen. In tegenstelling tot wat veel mensen denken, is palliatieve zorg dus niet hetzelfde als levenseindezorg.

Helaas krijgen zorgvragers in de praktijk vaak pas te maken met deskundigen op het gebied van palliatieve zorg wanneer hun levensverwachting slechts nog enkele weken omvat. Deze laattijdige opstart van palliatieve zorg is deels het gevolg van onvoldoende kennis, competenties en zelfeffectiviteit bij zorgverstrekkers.

Met dit project zet ons team in om, samen met de Vlaamse netwerken palliatieve zorg en werkveldpartners, innovatieve vormingsmaterialen en coachingstrajecten te ontwikkelen. Dit om zorgverstrekkers in woonzorgcentra en de thuiszorgsector te ondersteunen in het verwerven van een palliatieve zorghouding. Door het verbeteren van hun vaardigheden in communicatie, vroegtijdige zorgplanning, en het adresseren van holistische noden van patiënten en hun naasten, zullen zij beter voorbereid zijn om de tijdige palliatieve zorg te bieden waar iedereen recht op heeft.

Resultaatsbeschrijving

Indexeren – Proces – Netwerken palliatieve zorg Indexeren was een voorbereidende stap in het project waarbij tijdens de kick-off, in samenwerking met de begeleidingsgroep, een overzicht werd gemaakt in rastervorm van bestaande evidence-informed vormingsinitiatieven op het vlak van integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg in de dagelijkse zorgpraktijk. Cocreëren – Product – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties Een ruim aanbod aan vormingsmateriaal rond zeven specifieke palliatieve zorgthema’s werd ontwikkeld voor de doelgroep 'professional met een signaleerfunctie': 14 e-learnings, 10 syllabi, 2 video’s, 2 brochures, 5 infographics, 12 tutorials, 4 simulatiescenario's, 6 escape games, en twee ondersteunende materialen. Alle materialen zijn te raadplegen en te downloaden via de tools pagina van de projectwebsite https://vancurenaarcare.be/tools/. De palliabox omvat 16 hands-on materialen ontwikkeld ter ondersteuning van de vormingsmaterialen en voor het geven van workshops en live infosessies voor 20 personen: 3 infographics, de PICT, reflective debriefing, vijf beeldverhalen, knipperlichtenkaarten, levenswensenkaarten, VZP+ gesprekskaarten, knipperlichten post-its, Van Cure naar Care bierkaartjes, 2 notitieblokken. Voor verdere informatie over de palliabox kan je terecht bij danny.vereecke@howest.be. Validatie – Dienst – Woonzorgcentra en thuiszorgorganisaties De effectiviteit van de implementatie van de vormingsmaterialen op het vergroten van kennis en self-efficacy en in het faciliteren van gedragsveranderingen naar een betere palliatieve zorgcultuur werd uitgetest tijdens diverse vormingssessies georganiseerd door zowel het projectteam als leden van de begeleidingsgroep en door zes studenten tijdens hun bachelor- of masterproef. Op die manier worden de materialen gevalideerd in diverse settings, zoals woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, ziekenhuizen, en onderwijs, voor diverse doelgroepen zoals verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten palliatieve zorg en dementie, logistiek personeel, huisartsen, lectoren en docenten, en studenten. Het effect van het inzetten van de coachende vaardigheden bekomen uit het coachingsprogramma werd uitgetest en gevalideerd tijdens de begeleiding van veranderingstrajecten in woonzorgcentra en de thuiszorgsetting. De trajecten startten met het opstellen van een actieplan nadat de noden van de organisatie in kaart waren gebracht op basis van de resultaten van de scan ontwikkeld door Palliatieve Zorg Vlaanderen. Lanceren – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties Het online platform waar alle vormingsmaterialen in aanpasbare vorm en logo-vrij, vrij te raadplegen en te downloaden zijn, is de aantrekkelijke website www.vancurenaarcare.be. Tijdens het project werd actief ingezet op disseminatie, zowel door het projectteam als door de leden van de begeleidingsgroep. De vormingsmaterialen werden ingezet en gepromoot tijdens diverse vormingen voor verschillende doelgroepen in verschillende settings, via publicaties in vaktijdschriften, presentaties en workshops op congressen, 'Van Cure naar Care' lunch-webinars (te herbekijken op de www.vancurenaarcare.be website), webinars van GBO en Mederi, en posts op LinkedIn. Door onze initiatieven bereikten we talrijke stakeholders waaronder woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, algemene en universitaire ziekenhuizen, eerstelijnszones, zorgbedrijven, vrijwilligersorganisaties, OCMW’s, mutualiteiten, steden, hogescholen, universiteiten, en centra voor volwassenen onderwijs en talrijke doelgroepen zoals verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten palliatieve zorg en dementie, logistiek personeel, huisartsen, geriaters en andere specialisten, directies, lectoren en docenten, en studenten, zorginnovators. Bekrachtigen – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties Er werd een vijfdaags coachingsprogramma uitgewerkt, gepiloot en geoptimaliseerd tot een gevalideerd finaal product. Hierdoor werden 25 coaches opgeleid bij de leden van de begeleidingsgroep die nu beslagen zijn voor het begeleiden van zorgorganisaties in verandertrajecten naar een betere integratie van vroege palliatieve zorg en vroegtijdige zorgplanning. Futureproof maken – Product en Dienst – Zorgopleidingen Implementatie van de projectresultaten in verschillende settings, twee workshops en een studiedag, leggen de basis voor het futureproof maken van de verschillende stakeholders van dit project. De materialen worden ingezet in de bacheloropleiding Verpleegkunde van Howest, in de postgraduaten palliatieve zorg van Howest en Artevelde hogeschool en in volwassenenonderwijs voor zorgkundigen. Bovendien zetten de leden van de begeleidingsgroep de materialen in in hun basisopleidingen palliatieve zorg en in hun referentenopleidingen. De materialen hebben ook hun ingang gevonden o.a. in de opleiding referentiepersonen dementie, in vormingen voor zorgkundigen en verpleegkundigen in ziekenhuizen, … Tijdens de workshop ‘Meet your buddy’ wordt onderwijs en netwerken palliatieve zorg samengebracht om samenwerkingsopportuniteiten af te toetsen. De drempels om coaching van zorgorganisaties te implementeren in de dagelijkse werking van de netwerken palliatieve zorg worden tin de workshop ‘Hoezo coaching?’ besproken en een mogelijke oplossing wordt aangereikt en uitgetest. Op de studiedag ‘Activerend leren in de zorg – De kracht van educatieve mixologie’ wordt het hoe en wat van activerende vormingen ontrafeld en wordt er actief aan de slag gegaan met diverse methodieken, inclusief de 'Van Cure naar Care' vormingsmaterialen. Betrekken – Product en Dienst – Studenten van zorgopleidingen Tijdens het project worden vijf bachelorstudenten betrokken bij het uittesten en doorontwikkelen van de projectresultaten. Femke Degrande en Vienna Geldof (Verpleegkunde Howest) onderzochten het effect van een innovatieve manier van vorming op de kennis en zelfeffectiviteit van zorgverstrekkers betreffende vroegtijdige zorgplanning. De onderzoeksvraag “Knipperlichten signaleren de nood aan vroegtijdige zorgplanning en palliatieve zorg bij zorgvragers. Hoe kunnen we zorgverstrekkers aanleren om ze te herkennen en ermee aan de slag te gaan?”, in respectievelijk een thuiszorgorganisatie en een woonzorgcentrum. Uit voor- en nametingen bleek dat hun interventies een positieve impact hadden op zowel de kennis als de self-efficacy én dat er een grote sensibilisering mee werd gerealiseerd! De hoofdonderzoeksvraag van Chelsey Kennes (Verpleegkunde Howest) was ‘Hoe kunnen zorgverleners palliatieve zorgnoden identificeren bij ouderen met een verstandelijke beperking?’. Chelsey werkte een nieuwe educatieve game uit met de knipperlichten 'Welke is het?' en maakte samen met de afdeling een nieuwe knipperlichtenaffiche specifiek afgestemd op hun bewoners. Tijdens haar bachelorproef onderzocht Fleur Vanden Broecke (Toegepaste Psychologie Howest) wat de huidige kennis was rond vroegtijdige zorgplanning in een woonzorgcentrum in Brugge en hoe het gesteld was met de self-efficacy van de medewerkers om een actieve rol op te nemen in het VZP proces. Het hoofddoel van Fleur’s inspanningen was om een vertaling te maken van de VZP+ gesprekswijzer uit de VZP+ Toolkit naar een eenvoudigere en meer toegankelijke versie die op een laagdrempelige manier kon worden ingezet voor het oefenen en voorbereiden van vroegtijdige zorgplanningsgesprekken in het woonzorgcentrum. Het beroepsproduct van Fleur werd een mooie set VZP+ gesprekskaarten met een bijhorende tutorial. Marilène Vronicks (Toegepaste Psychologie Howest) ontdekte dat een gebrek aan self-efficacy van zorgverleners in een woonzorgcentrum een drempel was voor de bespreekbaarheid en het uitvoeren van vroegtijdige zorgplanningsgesprekken. Om deze drempel aan te pakken ontwikkelde Marilène een beroepsproduct om self-efficacy rond VZP te verbeteren. ‘Het is tenslotte een psychologische vaardigheid die versterkt, getraind en onderhouden kan worden’ vond ze. Het beroepsproduct werd een interactieve vorming van 3 uur voor alle medewerkers van het woonzorgcentrum getiteld ‘Als je dagelijks over het leven praat, waarom niet over het levenseinde?’ Machteld Vandermeersschen (Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde VUB/UGent) is een huisarts in opleiding en zij test tijdens haar masterproef het gebruik uit van de tools van het 'Van Cure naar Care' project in de huisartsenpraktijk en meet de impact hiervan op arts en patiënt. Machteld's masterproef loopt nog tot 2026, maar we kijken heel hard uit naar de resultaten! Alle bachelorproeven kunnen gedownload worden via de items op de Nieuws & Events pagina van www.vancurenaarcare.be en de beroepsproducten zijn te raadplegen en te downloaden op https://vancurenaarcare.be/tools/ onder thema's 'Vroegtijdige zorgplanning' en/of 'Palliatieve zorg'. Indexeren – In kaart brengen van de huidige stand van zaken omtrent beschikbaar vormingsmateriaal, identificeren van specifiek ontbrekende informatie en nood aan vernieuwing, evaluatie van het materiaal naar inhoud en vorm, vaststellen van de noden en drempels van de gebruikersgroep. Cocreëren – In samenwerking met de leden van de begeleidingsgroep en een product designer beschikbare wetenschappelijke instrumenten vertalen naar aantrekkelijk, innovatief en inspirerend sensibiliserings- en vormingsmateriaal met een helder en herkenbaar design aanpasbaar en op maat van de verschillende doelgroepen van zorgprofessionals. Validatie – De instrumenten verder op punt stellen naar de wensen van de doelgroepen waardoor ze breed implementeerbaar zijn. Op korte termijn hun effectiviteit op het verminderen van morele stress bij de zorgverstrekker aantonen. Op midden-lange termijn een duidelijke verbetering van de integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg na het doorlopen van het traject realiseren en de tevredenheid van bewoners/patiënte

Resultaatsbeschrijving (Cleaned)

Indexeren – Proces – Netwerken palliatieve zorg
Indexeren was een voorbereidende stap in het project waarbij tijdens de kick-off, in samenwerking met de begeleidingsgroep, een overzicht werd gemaakt in rastervorm van bestaande evidence-informed vormingsinitiatieven op het vlak van integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg in de dagelijkse zorgpraktijk.

Cocreëren – Product – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties
Een ruim aanbod aan vormingsmateriaal rond zeven specifieke palliatieve zorgthema’s werd ontwikkeld voor de doelgroep 'professional met een signaleerfunctie': 14 e-learnings, 10 syllabi, 2 video’s, 2 brochures, 5 infographics, 12 tutorials, 4 simulatiescenario's, 6 escape games en twee ondersteunende materialen.

Alle materialen zijn te raadplegen en te downloaden via de toolspagina van de projectwebsite: https://vancurenaarcare.be/tools.

De Palliabox omvat 16 hands-on materialen ter ondersteuning van de vormingsmaterialen en voor het geven van workshops en live infosessies voor 20 personen. Deze bevat: 3 infographics, de PICT, reflective debriefing, 5 beeldverhalen, knipperlichtenkaarten, levenswenskaarten, VZP+ gesprekskaarten, knipperlichten post-its, Van Cure naar Care-bierkaartjes en 2 notitieblokken. Voor verdere informatie over de Palliabox kan je terecht bij danny.vereecke@howest.be.

Validatie – Dienst – Woonzorgcentra en thuiszorgorganisaties
De effectiviteit van de implementatie van de vormingsmaterialen op het vergroten van kennis en self-efficacy en in het faciliteren van gedragsveranderingen naar een betere palliatieve zorgcultuur werd getest tijdens diverse vormingssessies. Deze werden georganiseerd door zowel het projectteam als leden van de begeleidingsgroep en door zes studenten tijdens hun bachelor- of masterproef.

De materialen werden zo gevalideerd in diverse settings zoals woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, ziekenhuizen en het onderwijs, en voor doelgroepen zoals verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten palliatieve zorg en dementie, logistiek personeel, huisartsen, lectoren en studenten.

Het effect van het inzetten van coachende vaardigheden, verkregen via het coachingsprogramma, werd getest en gevalideerd tijdens veranderingstrajecten in woonzorgcentra en de thuiszorg. Deze trajecten startten met het opstellen van een actieplan, gebaseerd op een nodenanalyse aan de hand van de scan van Palliatieve Zorg Vlaanderen.

Lanceren – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties
Het online platform waarop alle vormingsmaterialen in aanpasbare en logo-vrije vorm beschikbaar zijn, is de website www.vancurenaarcare.be.

Tijdens het project werd actief ingezet op disseminatie, zowel door het projectteam als door de begeleidingsgroep. De materialen werden gepromoot via vormingen, publicaties in vaktijdschriften, presentaties en workshops op congressen, 'Van Cure naar Care' lunchwebinars, webinars van GBO en Mederi, en posts op LinkedIn.

Zo werden talrijke stakeholders bereikt: woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties, ziekenhuizen, eerstelijnszones, zorgbedrijven, vrijwilligersorganisaties, OCMW’s, mutualiteiten, steden, hogescholen, universiteiten en centra voor volwassenenonderwijs. Ook een brede waaier aan zorgprofessionals werd bereikt: verpleegkundigen, zorgkundigen, referenten, logistiek personeel, huisartsen, geriaters, directies, lectoren, docenten, studenten en zorginnovators.

Bekrachtigen – Product en Dienst – Netwerken palliatieve zorg, woonzorgcentra, thuiszorgorganisaties
Er werd een vijfdaags coachingsprogramma uitgewerkt, getest en geoptimaliseerd tot een gevalideerd eindproduct. 25 coaches binnen de begeleidingsgroep werden opgeleid om zorgorganisaties te begeleiden in verandertrajecten naar betere integratie van vroege palliatieve zorg en vroegtijdige zorgplanning.

Futureproof maken – Product en Dienst – Zorgopleidingen
Implementatie van de projectresultaten in diverse settings, twee workshops en een studiedag, vormen de basis voor het futureproof maken van de betrokken stakeholders.

De materialen worden ingezet in de bacheloropleiding Verpleegkunde van Howest, in de postgraduaten palliatieve zorg van Howest en Arteveldehogeschool, en in het volwassenenonderwijs voor zorgkundigen. Ook de leden van de begeleidingsgroep zetten de materialen in binnen hun basisopleidingen palliatieve zorg en referentenopleidingen.

Daarnaast worden de materialen ook gebruikt in opleidingen voor referentiepersonen dementie, en in vormingen voor zorgkundigen en verpleegkundigen in ziekenhuizen.

Tijdens de workshop ‘Meet your buddy’ worden onderwijs en netwerken palliatieve zorg samengebracht om samenwerkingsopportuniteiten te verkennen. In de workshop ‘Hoezo coaching?’ worden drempels besproken om coaching structureel te implementeren, en mogelijke oplossingen getest.

Op de studiedag ‘Activerend leren in de zorg – De kracht van educatieve mixologie’ worden activerende vormingsmethodieken toegelicht en toegepast, waaronder ook de 'Van Cure naar Care'-materialen.

Betrekken – Product en Dienst – Studenten van zorgopleidingen
Tijdens het project werden vijf bachelorstudenten betrokken bij het testen en doorontwikkelen van de projectresultaten.

  • Femke Degrande en Vienna Geldof (Verpleegkunde Howest) onderzochten het effect van innovatieve vorming op kennis en zelfeffectiviteit bij zorgverstrekkers inzake vroegtijdige zorgplanning. Hun interventies in een thuiszorgorganisatie en een woonzorgcentrum hadden een positieve impact op kennis, self-efficacy en sensibilisering.

  • Chelsey Kennes (Verpleegkunde Howest) ontwikkelde een educatieve game en affiche voor het herkennen van palliatieve zorgnoden bij ouderen met een verstandelijke beperking.

  • Fleur Vanden Broecke (Toegepaste Psychologie Howest) onderzocht de kennis en self-efficacy rond vroegtijdige zorgplanning in een woonzorgcentrum. Ze vertaalde de VZP+ gesprekswijzer naar toegankelijke gesprekskaarten met een bijhorende tutorial.

  • Marilène Vronicks (Toegepaste Psychologie Howest) ontwikkelde een interactieve vorming van 3 uur, getiteld ‘Als je dagelijks over het leven praat, waarom niet over het levenseinde?’, om self-efficacy rond VZP te verbeteren.

  • Machteld Vandermeersschen (Onderzoeksgroep Zorg rond het Levenseinde, VUB/UGent), huisarts in opleiding, test in haar masterproef het gebruik van de projecttools in de huisartsenpraktijk en meet de impact op arts en patiënt. De masterproef loopt nog tot 2026.

Alle bachelorproeven kunnen gedownload worden via de items op de Nieuws & Events-pagina van www.vancurenaarcare.be, en de beroepsproducten zijn beschikbaar op de toolspagina onder de thema’s 'Vroegtijdige zorgplanning' en/of 'Palliatieve zorg'.

Indexeren
In kaart brengen van de huidige stand van zaken omtrent beschikbaar vormingsmateriaal, identificeren van ontbrekende informatie en nood aan vernieuwing, evaluatie van het materiaal naar inhoud en vorm, en vaststellen van noden en drempels van de gebruikersgroep.

Cocreëren
Samen met de begeleidingsgroep en een productdesigner beschikbare wetenschappelijke instrumenten vertalen naar aantrekkelijk, innovatief en inspirerend sensibiliserings- en vormingsmateriaal. Dit materiaal heeft een helder en herkenbaar design, en is aanpasbaar aan de noden van verschillende zorgprofessionals.

Validatie
De instrumenten worden verder verfijnd volgens de wensen van de doelgroepen, met als doel een brede implementatie. Op korte termijn wordt hun effectiviteit op het verminderen van morele stress bij zorgverstrekkers aangetoond, en op middellange termijn wordt gestreefd naar een betere integratie van vroegtijdige zorgplanning, palliatieve zorg en levenseindezorg, evenals meer tevreden bewoners en patiënten.

Start Datum
01-09-2022
Eind Datum
31-08-2024
Verification Status
Not verified