DOSP-VHR-001240 | Connect-team. Vaders en moeders verbinden als samenwerkend team.

Doelstelling van het project is om de dialoog tussen partners over gedeeld en betrokken ouderschap te stimuleren. Hiertoe ontwikkelen en testen we een digitaal webplatform in samenwerking met organisaties met expertise in vaderschap, gezinnen en relaties. In het webplatform worden methodieken aangereikt om vaders en moeders in dialoog te laten gaan op een manier die erkennend en waarderend is voor hun rol en bijdrage aan de opvoeding, en worden vaders en moeders gestimuleerd om een actieve en gelijkwaardige rol op te nemen.

Gelijkwaardig ouderschap krijgt vorm in de dialoog tussen partners. We maken gebruik van het concept ‘coparenting’. Coparenting komt voor wanneer individuen overlappende of gedeelde verantwoordelijkheid dragen voor het opvoeden, en omvat de steun en coördinatie (of het gebrek hieraan) die ouders vertonen in de zorg en het opvoeden van kinderen (Feinburg, 2003). Coparenting hangt samen met de kwaliteit van de partnerrelatie van ouders. Koppels die goed onderling kunnen communiceren, samenwerken en conflicten oplossen, hebben een grotere kans dat ze op een effectieve manier samen kunnen opvoeden (Grych, 2002). De band tussen gelijkwaardig ouderschap en de partnerrelatie kent een genderdimensie. Een sterke partnerrelatie, gesteund op vertrouwen en acceptatie, stimuleert vaders om een actieve en betrokken ouderrol op te nemen. Wel is het zo dat mannen zich meer dan vrouwen terugtrekken uit de opvoeding wanneer er zich relatieproblemen voordoen (Grych, 2002). Met andere woorden, het verband tussen coparenting en relationeel conflict is sterker aanwezig bij vaders dan moeders (Pruett, Ebling & Cowan, 2011). Soms wordt de betrokkenheid van vaders in de opvoeding bepaald door de mate waarin de moeder dit toelaat (maternal gatekeeping). Ook de steun en aanmoediging van de moeder kunnen ertoe bijdragen dat mannen hun rol als vader opnemen (Parke, 2002). Anderzijds evolueert de taakverdeling na de komst van kinderen bij veel gezinnen in een meer traditionele richting en dit leidt vooral bij moeders tot ontevredenheid in de partnerrelatie (Glenn, 1990; Parke, 2002; Kluwer, 2018). De perceptie van een oneerlijke verdeling leidt tot conflicten in de partnerrelatie (Pina & Bengtson, 1993). Na de geboorte van het eerste kind gaat er veel energie en tijd naar kinderzorg en vermindert de kwaliteit van de onderlinge communicatie tussen de partners (Kluwer, 2018).

Vaders en moeders vinden het niet steeds gemakkelijk om het gesprek over het ouderschap, de opvoeding en de taakverdeling aan te gaan. Het aanbod dat laagdrempelig inzet op het stimuleren van dialoog tussen partners, zonder dat daarbij reeds sprake hoeft te zijn van problemen, is beperkt en vaak nog weinig gekend. De campagne “Maak van donderdag date-dag” in 2016 wou dat aanbod beter bekend maken en relatieproblemen bespreekbaar te maken. Uit ons evaluatieonderzoek van deze campagne (Emmery & Van Houdenhove, 2017) blijkt dat deze doelstelling slechts beperkt werd bereikt. Eén vierde van de respondenten heeft naar aanleiding van de campagne met zijn of haar partner gesproken en één vijfde heeft de partnerrelatie met anderen besproken. Het gaat uiteraard slechts om een eenmalige campagne. Respondenten geven evenwel aan dat er méér nodig is dan enkele tips om het gesprek met de partner aan te gaan.

Het werkveld ziet mogelijkheden in online en blended initiatieven om grote groepen ouders en nieuwe doelgroepen te bereiken (Emmery, 2013). Onlinehulp is laagdrempelig, zeker wanneer het over thema’s gaat in de partnerrelatie die moeilijker bespreekbaar zijn. Het is minder stigmatiserend, en financieel en logistiek aantrekkelijker dan face-to-face hulp (Cicilia, Georgia & Doss, 2014). Heel wat organisaties experimenteren, mede naar aanleiding van de coronacrisis, met een blended aanbod: men zoekt hoe online toepassingen aanvullend kunnen zijn t.a.v. het face-to-face aanbod.

Een voorbeeld is het aanbod dat de Gezinsbond in het voorjaar van 2021 lanceerde onder de naam ‘Even met twee’, om jonge ouders te ondersteunen in hun zoektocht naar een nieuw evenwicht tussen ouderschap en partnerschap (zie https://www.gezinsbond.be/Opvoeding/Paginas/Even-met-twee.aspx). Het bestond uit een online inspiratieavond, vijf webinars, 14 podcasts, artikels via platformen van de Gezinsbond en in bredere media. De evaluatie van dit aanbod geeft ons aanknopingspunten voor het ontwikkelen van een webplatform dat de dialoog stimuleert over gelijkwaardig ouderschap. Via een enquête bij 273 deelnemers (Fagardo & Emmery, 2021) zien we dat het grote merendeel het “Even met twee”-aanbod als positief evalueert. Het is een manier om het gesprek met de partner te stimuleren. Tegelijkertijd zien we dat het merendeel van de deelnemers het aanbod nog te beperkt vindt. Ze hebben nood aan een toekomstig (verdiepend) aanbod (zie verder “doelpubliek”). In het huidig project willen we via een webplatform nieuwe inhoud en nieuwe methodieken ontwikkelen, geïnspireerd door voorbeelden vanuit het buitenland. In het buitenland vinden we voorbeelden van online cursussen, downloadbare spellen of apps die het gesprek met de partner (over ouderschap, opvoeding en partnerrelaties) stimuleren. Dergelijk aanbod kan echter niet zonder aanpassingen worden vertaald naar de Vlaamse context (zie bv. De Vos & Debbaut, 2019). Binnen dit project willen we een digitaal webplatform ontwikkelen dat rekening houdt met de noden van hedendaagse gezinnen in Vlaanderen.

Tevens is het belangrijk om een webplatform op te zetten dat toegankelijk is voor de diversiteit van deze hedendaagse gezinnen. We weten dat het moeilijker is om bepaalde groepen met ouderschaps- en relatieondersteuning te bereiken. We betrekken verschillende organisaties die expertise hebben over het bereiken van vaders, personen met verschillende levensbeschouwelijke en culturele achtergronden en gezinnen in armoede. We gaan een nauwe samenwerking aan met vzw De Brug, een organisatie met expertise in het aanbieden van workshops over opvoeding voor vaders met migratieachtergrond.

We testen het aanbod uit in verschillende organisaties en contexten, waardoor het breed inzetbaar wordt. Het webplatform wordt aangeboden op verschillende manieren: 1) met video’s, oefeningen en stories waardoor partners samen het gesprek kunnen aangaan, 2) als online of blended aanbod geïntegreerd in de werking van een organisatie, 3) als ondersteuning voor groepswerkingen en face-to-face hulpverlening, waarbij het platform ondersteunend is voor (groeps)gesprekken. Daarnaast zijn we ervan overtuigd dat de uitwisseling tussen organisaties met verschillende expertise bijdraagt aan de afstemming, netwerking en samenwerking op het terrein, en waarbij de sterktes van elke organisatie inspirerend kunnen zijn voor andere werkingen.