DOSP-VHR-001242 | Expeditie Taal - prioritair nascholingsproject 22-23

Jonge kinderen die sterk zijn in taal, ondervinden hiervan heel wat voordelen tijdens hun schoolloopbaan. Uiteraard doen ze het goed voor de taalvakken. Zo zijn kleuters die goed zijn in begrijpend luisteren, later beter in begrijpend lezen, en speelt daarnaast ook de ontwikkeling van de voorbereidende technische leesvaardigheden op kleuterleeftijd (klankbewustzijn en letterkennis) een rol bij het latere begrijpend lezen (Hjetland et al., 2020). Maar de taalvaardigheid beïnvloedt ook andere leergebieden. Zo is er bijvoorbeeld een duidelijke link tussen woordenschat en wetenschappelijke kennis (Westerberg et al., 2021), en tussen taalvaardigheid en wiskunde (via wiskundetaal: Purpura et al., 2017). Daarnaast speelt de taalvaardigheid een belangrijke rol bij de ontwikkeling van de executieve functies (Slot et al., 2018), en hindert een beperkte taalvaardigheid de ontwikkeling van sociale vaardigheden (Curtis et al., 2018). In het Vlaamse onderwijssysteem is de beheersing van de onderwijstaal Nederlands erg belangrijk. Om uiteenlopende redenen kunnen heel wat jonge kinderen hiertoe extra ondersteuning gebruiken. We denken in eerste instantie aan de steeds groter wordende groep van kinderen die meertalig opgroeien. Volgens de cijfers van Agodi voor het schooljaar 2020-2021 spreken 23% van alle leerlingen in de basisschool thuis niet de onderwijstaal. Uiteraard hebben die kinderen niet allemaal nood aan extra taalondersteuning. Dat is wel het geval bij de kinderen met een andere thuistaal die de onderwijstaal nog volop aan het verwerven zijn, of de kinderen die meer moeite hebben bij de verwerving van de onderwijstaal. Daarnaast hebben sommige leerlingen een taalontwikkelingsachterstand omdat ze te weinig taalleerkansen kregen. Op basis van het opleidingsniveau van hun moeder schatten we dat 21% van alle leerlingen in de basisschool een verhoogd risico hebben op een dergelijke blootstellingsachterstand (cijfers Agodi). Verder zijn er ook leerlingen met een taalontwikkelingsstoornis en leerlingen met (een risico op) lees- en spellingsproblemen. Om te voorkomen dat een beperkte taalvaardigheid in de onderwijstaal het schoolsucces zou hinderen, lanceerde de Vlaamse overheid het initiatief van de verplichte taalscreening in de derde kleuterklas. De opzet is dat scholen extra taalondersteuning in de vorm van een taalintegratietraject bieden aan kinderen die volgens de screening onvoldoende taalvaardig blijken. Daarnaast moet de taalscreening basisscholen ook stimuleren om vanaf de intrede in de kleuterschool preventieve taalondersteuning aan te bieden aan jongere kleuters die daar nood aan hebben. Onlangs werd ook een oproep voor een prioritaire nascholing gelanceerd, met de focus op taalondersteuning voor jonge kinderen vanaf de peuterklas tot en met het tweede leerjaar. Er is immers nog heel wat groeimarge om jonge kinderen in het onderwijs beter te ondersteunen bij hun taalontwikkeling (bijv. Rogde et al., 2019). Met de projectaanvraag Expeditie Taal spelen we in op deze oproep met een nascholingstraject waarin schoolteams samen op een avontuurlijke expeditie gaan om hun praktijken inzake taalondersteuning te versterken. Om deze avontuurlijke reis voor scholen optimaal te begeleiden heeft het projectteam heel wat onderzoeksachtergrond en expertise voorhanden rond taalinterventies bij jonge kinderen. Daarnaast kunnen we ook voortbouwen op de ervaringen van de partnerorganisaties Odisee en AP om tijdens de prioritaire nascholing PRO-LEZEN samen met schoolteams aan hun taalbeleid te sleutelen.