DOSP-VHR-001847 | Losmaakbaarheid in cijfers - intelligent monteren om hoogwaardig te demonteren

In het kader van het Vlaams Energie- en Klimaatplan werden verschillende maatregelen opgenomen die betrekking hebben op circulaire economie. Hoewel de transitie in de bouwwereld traag gaat, is de shift naar circulair bouwen onvermijdelijk. De bouwsector is immers verantwoordelijk voor 30% van de wereldwijde CO2-uitstoot, 38% van het primaire energiegebruik, 50% van de ontgonnen natuurlijke hulpbronnen en 33% van de afvalproductie. Het is van essentieel belang om verantwoord om te springen met bouwmaterialen en de ingebedde energie zo goed mogelijk te benutten. In eerste instantie moeten onze ontwerpen toelaten dat bouwmaterialen zo lang mogelijk hun primaire functie kunnen uitoefenen en in de bouwkringloop blijven circuleren. Dit is de essentie van het circulair gedachtengoed.

De noden van huisvesting veranderen in de tijd: mensen worden ouder, gezinssamenstellingen veranderen, mensen gaan vaker in de stad wonen,... We zien dat een gebouw na 15 jaar bijvoorbeeld een totaal andere functie kan vervullen dan waarvoor het initieel werd ontworpen. En dat is goed. Bouwen volgens een methodiek van veranderingsgericht bouwen, zorgt voor een flexibele functievervulling van een gebouw.

Maar wat gebeurt er als het gebouw gesloopt wordt? Uit het onderzoek van WTCB – Urban mining in Vlaanderen – blijkt dat er nog heel wat hordes te nemen zijn om hergebruik van gerecupereerde bouwmaterialen op grote schaal mogelijk te maken. De aanbevelingen vanuit de onderzoeksgroep zijn: a. Nu (ver)bouwen om later te oogsten Het werfonderzoek toont aan dat het Urban Mining-potentieel van de bestaande gebouwen in Vlaanderen/België beperkt wordt door de manier waarop ze ontworpen en opgebouwd zijn. Hieruit kunnen we lessen trekken om het beter te doen. b. Toekomstige gebouwen en hun onderdelen zullen (her)ontworpen moeten worden, zodat ze i. langer gebruikt kunnen worden ii. gemakkelijk gedemonteerd en selectief ontmanteld/gesloopt kunnen worden iii. eenvoudig hersteld kunnen worden om ze opnieuw te kunnen gebruiken.

In dit onderzoek focussen we op item b.ii: Het gemakkelijk demonteren, selectief ontmantelen en slopen mogelijk maken. Door reeds in de ontwerpfase alle mogelijke kringlopen te bekijken en conceptueel rond de scheidbaarheid van de materialen te werken, kan er in de toekomst grote winst worden geboekt in het hoogwaardig hergebruik van bouwmaterialen. Om gefundeerde keuzes te kunnen maken in de ontwerpfase, dient er een houvast te zijn die de demonteerbaarheid van de bouwsystemen bepaalt. De losmaakbaarheid dient gekwantificeerd te worden aan de hand van een meetmethode zodat verschillende bouwsystemen zo objectief mogelijk met elkaar kunnen worden vergeleken. We gaan de bestaande methodieken toepassen op verschillende bouwsystemen en ze laten uitvoeren door verschillende bouwprofessionals. Op die manier verkrijgen we een duidelijk beeld over de verschillende systemen die gebruikt worden om de losmaakbaarheid te bepalen en hoe we die in de praktijk kunnen toepassen. Hiervoor gaan we verschillende rekenmethodes toepassen op de bestaande maquettes van de mobiele unit – circulair bouwen en op de bouwknopen ontwikkeld binnen het onderzoeksproject ‘to bio or not to bio’. Het doel is de totale milieukost van de bouwsector te reduceren en een mindset-verandering bij de professionals te bewerkstelligen door de principes van circulair bouwen toe te passen. Door de exorbitante prijsstijgingen van bouwmaterialen tijdens de voorbije maanden, is de nood naar een meer circulaire benadering van leven en wonen een must voor iedereen.