DOSP-VHR-001903 | Immersieve Mentale Gezondheid - VR relaxatie met biofeedback

Details

Business Unit

DOSP-THM

Kennisgroep

Expertisecentrum Zorg en Welzijn onderzoeksgroep Mobilab&Care

Beschrijving (Original)

Stress is een uitdaging waarmee onze samenleving in toenemende mate geconfronteerd wordt. In het bijzonder heeft de zorg- en welzijnssector hier al lang mee te kampen. De COVID-19-pandemie versterkte dit effect (Peters et al., 2021a). Kwetsbaarheden werden duidelijk zichtbaar en zowel binnen de algemene bevolking als bij de zorgverleners zorgden quarantainemaatregelen, ongerustheid over de eigen gezondheid, thuiswerken en/of werken in uitdagende omstandigheden voor een sterke toename van stress en stressgerelateerde klachten. (Peters et al., 2021b) Structurele oplossingen – ook na de pandemie – zijn van belang voor het omgaan met (chronische) stress, zoals bijkomend investeren in de (geestelijke) gezondheidszorg en welzijn. Dat kan door traditionele hulpverlening, zoals 1-op-1 gesprekken te versterken, maar ook door het bestaande digitale aanbod uit te breiden. Dat is nog schaars, maar is meer schaalbaar en zal daardoor een grote positieve impact hebben.

Een belangrijke pijler in dat digitale aanbod is begeleide zelfhulp. Wie met stressklachten kampt krijgt op die manier tools aangereikt om er zelf mee aan de slag te gaan. Bij milde klachten kan dat vrij zelfstandig, maar ook bij meer ernstige klachten kunnen hulpverleners begeleide zelfhulp combineren met 1-op-1 gesprekken. Vaak zijn die tekstueel (geschreven tekst of websites) of soms multimediaal (instructiefilmpjes, ingesproken audiofragmenten). Immersieve technologie (ImT), zoals virtual reality (VR), gecombineerd met biofeedback (wearable), zoals in literatuur beschreven, zal een verrijking betekenen van dat bestaande aanbod. (Rockstroh et al., 2019; Blum et al., 2019; Fominykh et al., 2021; Weerdmeester et al., 2021) De rustgevende ademhalings- en relaxatieoefeningen worden in die omgeving gestuurd door het meten van stressgerelateerde psychofysiologische parameters (zoals o.a. hartslag, ademhaling en huidgeleiding) met behulp van een wearable. Waarom wordt dit potentieel dan (nog) niet benut in Vlaanderen? Enerzijds is er wel uitgebreide technologische kennis aanwezig rond het ontwikkelen van immersieve en biofeedback technologie, maar hebben ondernemingen onvoldoende kennis over het combineren van beide technologieën. De synergie van beide technologieën zorgt voor een bijkomende toegevoegde waarde die in Vlaanderen nog ongekend is. Anderzijds hebben zorg- en welzijnsinstellingen een duidelijke interesse in de mogelijkheden van ImT, maar ontbreekt een aanbod afgestemd op Vlaamse gebruikers.

Beschrijving (Enhanced)

Our society faces increasing challenges with stress, especially in the healthcare sector. The COVID-19 pandemic exacerbated this issue, highlighting the need for structural solutions to address stress-related issues. Enhanced digital self-help tools, incorporating immersive technology and biofeedback, offer scalable solutions for managing stress effectively. However, untapped potential remains in Vlaanderen due to a lack of knowledge and tailored offerings.

Beschrijving (Cleaned)

Stress is een uitdaging waarmee onze samenleving in toenemende mate geconfronteerd wordt. In het bijzonder heeft de zorg- en welzijnssector hier al lang mee te kampen. De COVID-19-pandemie versterkte dit effect (Peters et al., 2021a). Kwetsbaarheden werden duidelijk zichtbaar en zowel binnen de algemene bevolking als bij de zorgverleners zorgden quarantainemaatregelen, ongerustheid over de eigen gezondheid, thuiswerken en/of werken in uitdagende omstandigheden voor een sterke toename van stress en stressgerelateerde klachten (Peters et al., 2021b). Structurele oplossingen – ook na de pandemie – zijn van belang voor het omgaan met (chronische) stress, zoals bijkomend investeren in de (geestelijke) gezondheidszorg en welzijn. Dat kan door traditionele hulpverlening, zoals 1-op-1 gesprekken te versterken, maar ook door het bestaande digitale aanbod uit te breiden. Dat is nog schaars, maar is meer schaalbaar en zal daardoor een grote positieve impact hebben.

Een belangrijke pijler in dat digitale aanbod is begeleide zelfhulp. Wie met stressklachten kampt krijgt op die manier tools aangereikt om er zelf mee aan de slag te gaan. Bij milde klachten kan dat vrij zelfstandig, maar ook bij meer ernstige klachten kunnen hulpverleners begeleide zelfhulp combineren met 1-op-1 gesprekken. Vaak zijn die tekstueel (geschreven tekst of websites) of soms multimediaal (instructiefilmpjes, ingesproken audiofragmenten). Immersieve technologie (ImT), zoals virtual reality (VR), gecombineerd met biofeedback (wearable), zoals in literatuur beschreven, zal een verrijking betekenen van dat bestaande aanbod (Rockstroh et al., 2019; Blum et al., 2019; Fominykh et al., 2021; Weerdmeester et al., 2021). De rustgevende ademhalings- en relaxatieoefeningen worden in die omgeving gestuurd door het meten van stressgerelateerde psychofysiologische parameters (zoals o.a. hartslag, ademhaling en huidgeleiding) met behulp van een wearable. Waarom wordt dit potentieel dan (nog) niet benut in Vlaanderen? Enerzijds is er wel uitgebreide technologische kennis aanwezig rond het ontwikkelen van immersieve en biofeedback technologie, maar hebben ondernemingen onvoldoende kennis over het combineren van beide technologieën. De synergie van beide technologieën zorgt voor een bijkomende toegevoegde waarde die in Vlaanderen nog ongekend is. Anderzijds hebben zorg- en welzijnsinstellingen een duidelijke interesse in de mogelijkheden van ImT, maar ontbreekt een aanbod afgestemd op Vlaamse gebruikers.

Resultaatsbeschrijving

Een eerste belangrijk resultaat was de kennisbundeling via co-creatie. Aan het begin van het project was er een duidelijke nood aan kennisopbouw over VR-relaxatie en biofeedback bij de ruime doelgroep. Dit werd duidelijk tijdens de verschillende co-creatiesessies en bevragingen aan het begin van het project, niettegenstaande deze technologieën steeds meer aan bekendheid winnen en meer ingeburgerd raken. Hetzelfde geldt voor biofeedback, zeker als we spreken over de wearables die door heel wat mensen in het dagelijkse leven gedragen worden om hun activiteiten te registeren of hun sportieve prestaties op te volgen of te delen met anderen. Vaak ontbreekt het echter nog aan wetenschappelijk onderbouwde en praktische kennis om hiermee aan de slag te kunnen gaan Dit resulteerde in 2 deelresultaten:

een praktisch overzicht en beschrijving van de bestaande immersive technologiën, biofeedback systemen en bestaande toepassingen die samen overzichtelijk op de Immersive Metal Health website gepubliceerd werden:

Biofeedback – wearables: https://immersivementalhealth.thomasmore.be/nl/biofeedback-wearables

Ontspanning in VR https://immersivementalhealth.thomasmore.be/nl/vr-en-ontspanning

Wat is immersieve technologie: https://immersivementalhealth.thomasmore.be/nl/wat-immersieve-technologie

Immersive Mental Health Technologie https://immersivementalhealth.thomasmore.be/nl/imhtechbeschrijving

een workshop.

Deze workshop werd aan alle zorgpartners uit de begeleidingsgroep gegeven, bij de leden met een use case werd voor aanvang van de use case gegeven. De workshop bestond uit 3 delen. Het eerste deel was een overzicht van wat immersieve technologie en biofeedback inhouden en wat deze specifiek kunnen betekenen voor hun dagelijkse werking. Daarna werd er over gegaan tot een hands-on sessie waarbij alle deelnemers ondergedompeld werden in de specifieke projecttoepassingen maar daarnaast ook enkele andere toepassingen om de meerwaarde en het potentieel van deze technologieën te laten ondervinden. We eindigden dan met een beschrijving van de use case en hoe de organisatie hiermee praktisch aan de slag kon gaan (wat tevens input was voor het implementatieplan).

Naast het inhoudelijke hebben we ook bewust ingezet op het procesmatige, het implementatieproces. Dit is dan ook een tweede resultaat van het project, namelijk de implementatiehandleiding dewelke ook via de immersive mental health website te downloaden is (https://immersivementalhealth.thomasmore.be/nl/downloads). Deze implementatiehandleiding is  bedoeld om een aantal praktische handvaten te bieden bij het implementeren van immersieve en draagbare technologie in de zorg- en welzijnssector.

Een bijkomend deelresultaat zijn ook de specifieke handleidingen die we ontwikkeld hebben. Deze zijn binnen de implementatie noodzakelijk in het kader van de nodige opleiding die aan de gebruikers dienen te worden voorzien. Het gaat hier om zeer praktische stap-voor-stap-handleidingen. Vaak merken we dat de handleiding bij de technologische toepassingen eerder te beperkt of te onduidelijk is, doordat er te veel informatie in beschreven wordt. Daarom hebben we per PoC uitgebreide handleidingen voorzien dewelke ook op de Immersive Mental Health website terug te vinden zijn per desbetreffende use case of op de downloads pagina (https://immersivementalhealth.thomasmore.be/nl/downloads).

Een derde belangrijk resultaat binnen dit project is het netwerken, stimuleren en opzetten van nieuwe synergiën tussen de verschillende ondernemingen. Tijdens de uitwerking van de proof-of-concepts (PoC’s) om in de verschillende use cases te evalueren, hebben verschillende Vlaamse KMO’s nauw samengewerkt aan de integratie en uitwisseling van data tussen VR (Smartphone VR-app (Aeroplane en bio-feedback (wearable (Moonbird)) en een bestaand coachingplatform (Ready2Improve). Zo had Read2Improve al langer het idee om contact te zoeken met Moonbird om een mogelijke integratie met hun platform te verkennen. Dit is dan ook in dit project onmiddellijk gefaciliteerd en in een stroomversnelling geraakt. Zo is er nu in het kader van het project een koppeling gelegd tussen Moonbird en Ready2Improve. Daarnaast wordt ook de VR-relaxatiedata automatisch doorgestuurd naar het Ready2Improve-platform dit is mede mogelijk gemaakt door de actieve samenwerking tussen Aeroplane en Ready2Improve. Ook hebben andere technologische partners elkaar leren kennen, voorbeeld IntelliProve en Ready2Improve, een mooi voorbeeld was dat IntelliProve ook aanwezig was op een event van Ready2Improve. Op deze manier hebben belangrijke Vlaamse KMOs op het vlak van wearable en fysiologische monitoring en welzijn elkaar actief leren kennen en ook samengewerkt. Aanvullend hierop was er vanuit heel wat zorgorganisaties (PC St. Jan-Baptist Broeders Van Liefde, UZ Brussel, The Human Link, CGG Andante) actieve interesse en exploratie van de mogelijkheden van de moonbird. Echter ontbrak het hen aan de tijd of de middelen om dit verder te exploreren. Dit project was voor deze organisaties dan ook een uitgelezen mogelijkheid om dit te doen. Doordat we in het project uitgebreide handleidingen ontwikkeld hebben om met deze toestellen aan de slag te gaan en we ook bijkomend info konden voorzien was dit een succesvolle kennismaking met deze toepassing.

Een vierde resultaat is de ontwikkeling van een Vlaamse smartphone VR relaxatietoepassing. Deze proof-of-concept werd ontwikkeld om te evalueren binnen het project en voldeed aan een aantal, soms zeer praktische vragen, vanuit het werkveld. Tijdens de co-creatiesessies werd duidelijk dat er een nood is een Vlaamse toepassing (Vlaamse begeleidingen/stemmen) die afgestemd kan worden op maat van de gebruiker. Daarnaast was er ook een duidelijke vraag naar personalisatie. Dit gaat dan zowel over de mogelijkheid tot het kiezen van verschillende ontspannende omgevingen, als over het type van relaxatie alsook naar de begeleiding (mannelijke of vrouwelijke stem). Daarnaast zou deze toepassing voor iedereen beschikbaar moeten zijn. Vanuit deze uitdagingen hebben we als low-end proof-of-concept een smartphone VR toepassing ontwikkeld die de mogelijkheid biedt tot een gepersonaliseerde ervaring. Zo kan de gebruiker kiezen tussen 3 mogelijke ontspannende landschappen: 1) een strandomgeving, 2) een groene bos/bergomgeving en 3) een winterlandschap met noorderlicht. Daarnaast kan de gebruiker kiezen uit 1) een mindfulness begeleiding, 2) een progressieve spierrelaxatie begeleiding en 3) een vrije ontspanning (zonder auditieve begeleiding).  Tijdens de vrije begeleiding kan de Moonbird aangewend worden en kan je dus ook een ademhalingsoefening uitvoeren. Tot slot zijn de begeeidingen door een aantal vrouwelijke en mannelijke stemmen ingesproken, allemaal met een Vlaamse tongval. Gezien het hier gaat om een smartphone VR toepassing kan deze eenvoudig gebruikt worden op een eigen smartphone in combinatie met een goedkope smartphone houder voor VR. Deze toepassing kan zowel met als zonder fysiologische feedback gebruikt worden.

Tijdens de implementatie en evaluatie van de verschillende use cases kregen we vaak de vraag of de ontwikkelde smartphone VR relaxatie toepassing ook na het project beschikbaar bleef. Dit heeft ertoe geleid dat de toepassing herwerkt is zodat deze geen gegevens meer verzameld en ook geen link meer legt met een wearable. Deze toepassing werd onder licentie door Aeroplane op de markt gezet. Deze Immersive Mental Health toepassing is nu gratis te installeren op Android en iOS toestellen vanuit de respectievelijke stores. 

Het vijfde belangrijke resultaat zijn de 4 PoCs. Door de actieve betrokkenheid van de begeleidingsgroep waren we in staat om deze in 7 verschillende use cases te evalueren. Deze verschillende use cases hadden elk een eigen specifieke invalshoek en onderzoeksvraag.

Ook in de andere use case behaalden we positieve resultaten wat betreft het ontspanningsgevoel na een VR relaxatie sessie. De fysiologische response kende een meer genuanceerd resultaat waarvoor we verder verwijzen naar de specifieke uitgewerkte use case rapporten. Maar hiermee hebben we ook een genuanceerd antwoord kunnen vormen op de mogelijke effecten van VR relaxatie met biofeedback op de reductie van stressgerelateerde klachten.

Het laatste belangrijkste resultaat heeft betrekking op de kennisdeling. Zo hebben we onze website: https://immersivementalhealth.thomasmore.be/nl waar meer dan 30 activiteiten blogs terug te vinden zijn. Daarnaast betrokken we 600 studenten actief bij dit project waardoor er verschillende onderwijsinstellingen (hogescholen en universiteiten) betrokken waren bij dit project. Er liepen ook verschillende bachelorproeven en projecten waarvan ook in samenwerking met leden van de begeleidingsgroep (WithVR).

Tot slot werd op meer dan 70 verschillende nationale en internationale events en gelegendheden het project of deelaspecten van het project gepresenteerd. Met daarvan 29 workshops die door de projectpartners zelf georganiseerd werden.  Hiermee hebben we het project bij de verschillende stakeholders zorgorganisaties, technologiebedrijven, onderwijsinstellingen en overheid bekendgemaakt.

Resultaatsbeschrijving (Cleaned)

Start Datum

01-09-2022

Eind Datum

31-08-2024

Verification Status

Not verified