DOSP-VHR-002169 | Sociaal-circulair ondernemen

De duurzaamheidsdoelstellingen van de Verenigde Naties vormen sinds 2015 een breed gedragen veranderingsambitie en -agenda op economisch, sociaal en ecologisch vlak. De ontwikkeling die de duurzaamheidsdoelstellingen nastreven tegen 2030, zijn universeel en wereldwijd geörienteerd vanuit een evenwaardige aandacht voor mens, planeet, welvaart, samenwerking en vrede. De duurzaamheidsdoelstellingen wijzen beleid en overheid op hun verantwoordelijkheid tot deze verandering. Lokale besturen zetten steeds meer in op duurzaamheidsrapportage, sociale organisaties aligneren hun uitkomsten en impact met de duurzaamheidsdoelstellingen. Evenzeer worden organisaties en onderlinge partnerschappen tussen organisaties aanzien als actor in verandering. Sinds 2020 spreekt men over de “decade of action” waarbij actie tot en implementatie van verandering urgent wordt geacht. Organisaties ondergaan transities op economisch, ecologisch, sociaal en technologisch vlak én sturen ze tegelijkertijd mee aan. Sociaal-circulair ondernemen leidt niet enkel tot minder afval in de onderneming en de omgeving. Op maatschappelijk vlak levert het een bijdrage tot een inclusievere maatschappij en dringt het uitsluiting terug. Tegelijkertijd zal een inclusief personeelsbeleid rechtstreeks positieve effecten hebben op de levenskwaliteit bij hun personeelsleden. Steeds meer organisaties brengen de maatschappelijke impact van hun activiteiten in kaart aan de hand van een veranderingstheorie. Er is daardoor ook steeds meer aandacht voor een holistische kijk op het businessmodel. De klassieke denkwijze waarbij organisaties in één organisatiepijler veranderingen opzetten, leidt in veel gevallen tot negatieve effecten op andere domeinen in de organisatie (of daarbuiten), die het beoogde resultaat tenietdoen. Bijgevolg dienen organisaties hun businessmodellen te herdenken op duurzame wijze. Uit literatuuronderzoek en stakeholderbevragingen blijkt dat er nood is aan een praktisch inzetbaar framework om het duurzame transformatieproces in kaart te brengen, te objectiveren en te onderbouwen. Om te verduurzamen, hebben organisaties nood aan een leidraad gebaseerd op wetenschappelijke bevindingen om hen in hun transitie naar 'the next step' te begeleiden. Het uitwerken van een dergelijk framework is niet evident, omdat duurzaamheid verbonden is aan een grote hoeveelheid variabelen, uit zowel de ecologische, sociale als economische dimensie. Dit wordt nog versterkt door het gegeven dat al deze variabelen ook onderling verbonden zijn. Een effectief framework voor duurzaamheid, erkent deze afhankelijkheid van sociale en economische factoren, ingebed in ecologische systemen binnen planetaire grenzen. Hoewel sustainable businessmodels (SBM) een duidelijke meerwaarde kunnen bieden om de impact op verschillende domeinen op te sporen en in kaart te brengen, is dit geen tool voor effectieve impact analyse en ‘integrated reporting’. Een vergelijking en aftoetsing van verschillende tools voor impact analyse en ‘integrated reporting’, waarbij vooral zal geëvalueerd worden naar de praktische bruikbaarheid voor de organisatie in kwestie, vormt een essentieel luik van het onderzoeksproject. Het is evident dat er een duidelijke link moet bestaan tussen de manier waarop de werking van een organisatie in kaart wordt gebracht via een SBM, en de manier waarop die organisatie rapporteert over de gegenereerde impact. Om op een objectieve manier organisaties te kunnen vergelijken en positioneren in duurzaamheid, zien we ook een duidelijke meerwaarde in het opstellen van een veranderingstheorie. Een veranderingstheorie zet een aantal assumpties uit over de wijze waarop de organisatie een bijdrage levert tot maatschappelijke effecten in relatie tot het businessmodel. Ook hier is het belangrijk dat de input en criteria rond vormgeving en positie van een organisatie, sterk samenhangen met SBM en rapportering, zodat deze drie tools (veranderingstheorie, SMB, impactmeting) één coherent en logisch geheel vormen.