DOSP-VHR-002265 | Language Stimulating Competences

De kwaliteit van taalstimulerende (TS) interacties in de kleuterklas heeft een belangrijke invloed op de academische taalvaardigheid van kleuters. Dit is een belangrijke voorspeller van schools succes. De aanwezigheid van schooltaal in de thuiscontext varieert echter sterk naargelang de socio-economische status (SES) van het gezin. Eéntalig en meertalig opgroeiende kinderen met een lage SES, verder beschreven als kwetsbare kinderen, worden thuis doorgaans minder blootgesteld aan schooltaal in vergelijking met andere kinderen. Dit maakt het moeilijker om die schooltaal onder de knie te krijgen en maakt hen bijzonder kwetsbaar voor processen van sociale ongelijkheid vanaf de eerste schooljaren. Ook al weten we dat kwaliteitsvolle TS interacties cruciaal zijn voor de schoolse taalvaardigheid, toch wijst heel wat onderzoek op de relatief slechte kwaliteit en lage kwantiteit van TS interacties in de kleuterklas. Die zijn zelfs nog lager in de interacties met kwetsbare kinderen. Er is dus een kloof tussen de theorie en de interacties in de kleuterklas. Vanaf schooljaar 2021-2022 is elke school in Vlaanderen verplicht om de vaardigheid Nederlands van hun 5-jarige kleuters te screenen. Op basis daarvan kunnen acties worden opgezet om hun taalvaardigheid te verhogen. Als gevolg van die verplichte taalscreening, zullen leerkrachten, directies en schoolgerelateerde organisaties nood hebben aan concrete tools om de interactiekwaliteit in ECE klassen te versterken. Dit project wil anticiperen op het nieuwe taalscreeningbeleid en de nood van schoolactoren door een blended learning professionaliseringsinterventie (PI) te ontwikkelen die de TS competenties van (student-)leerkrachten versterkt. Onder competenties verstaan we het samenspel van disposities, situatie-specifieke vaardigheden en het feitelijke gedrag in de klas. De PI wordt gekenmerkt door een combinatie van online en offline professionaliseringsbenaderingen die leren stimuleren. Door optimaal gebruik te maken van de mogelijkheden van online leeromgevingen en videotechnologie, zal de PI gebruiksvriendelijk zijn, flexibel, kosten-efficiënt, en aangepast aan de noden van leerkrachten. De online PI component biedt een innovatieve oefenomgeving via videogebaseerde simulatieoefeningen. De offline component richt zich op praktijkgericht onderzoek en innovatie door leerkrachten via gezamenlijke video reflecties, praktijkoefeningen en gepersonaliseerde feedback. Het project valt uiteen in een onderzoeks- en valorisatiegedeelte. De effecten van de PI worden in kaart gebracht via onderzoek. De valorisatie richt zich op de ontwikkeling van het professionaliseringsprogramma (PDP) en het optimaliseren van dit programma op basis van de onderzoeksresultaten. De integratie van het onderzoek en de valorisatie leidt tot een evidence-based PDP voor:

• een duurzame verankering in de curricula van lerarenopleidingen (LO’s) kleuteronderwijs
• Implementatie door coaches en procesbegeleiders van kleuterleraren
• Implementatie in professionaliseringstrajecten van zelfregulerende kleuterlerarenteams Onderzoek Het onderzoek heeft als hoofddoel om de effecten van de PI op de TS-competenties van (student)leraren kleuteronderwijs in kaart te brengen. Het project onderscheidt 4 onderzoeksfoci (OF):
• OF1: Onderzoek naar de state-of-the art wat betreft de TS-competentie van kleuterleerkrachten (= nulmeting)
• OF2: Onderzoek naar de belangrijkste effecten van de PI op de TS-competenties van leerkrachten
• OF3: Onderzoek naar de effecten van de PI op de onderlinge samenhang tussen de verschillende aspecten van de TS-competentie van leerkrachten
• OF4: Onderzoek naar het implementatieproces van de PI Elke OF besteedt bijzondere aandacht aan de ontwikkeling van TS-competentie bij leerkrachten, in het bijzonder in interactie met kwetsbare kleuters. De effectiviteit van de PI bij (student)leraren kleuteronderwijs wordt in kaart gebracht door middel van een experimenteel onderzoeksdesign: 1 randomized control trial (met leerkrachten) en 1 quasi-experiment (met studentleraren). Zo een experimenteel design maakt een onderscheid tussen een experimentele en een controle conditie.
• In de experimentele conditie (2 LO’s kleuteronderwijs en 80 kleuterleraren die lesgeven aan kwetsbare kleuters) wordt de PI geïmplementeerd. Daarnaast worden verschillende meetmomenten georganiseerd om de TS-competenties van (student)leraren in kaart te brengen voor, tijdens en na de PI.
• In de controleconditie (eveneens 2 LO’s kleuteronderwijs en 80 kleuterleraren die lesgeven aan kwetsbare kleuters) vinden de gebruikelijke onderwijsactiviteiten plaats, maar worden dezelfde drie dataverzamelmomenten georganiseerd, om op die manier potentiële veranderingen in de TS-competenties van (student)leraren in kaart te brengen zonder het doorlopen van de PI. Voor de dataverzameling wordt een mixed-method design gehanteerd waarbij survey-data, simulatiegegevens, observatie-data, case study data uit de online en offline videoreflecties en focusgroepgegevens worden gecombineerd. Door deze aanpak komt het onderzoek tegemoet aan een gebrek aan experimenteel onderzoek dat de competentie-ontwikkeling van (student)leraren kleuteronderwijs op vlak van TS interacties in kaart brengt. Valorisatie Er wordt een veellagig PDP ontwikkeld dat op innovatieve wijze gebruik maakt van technologie en zich richt op evidence-based TS strategieën die aansluiten bij kleuters en de diverse, meertalige context. Om de effectiviteit en efficiëntie van het traject te verhogen zoekt het PDP naar de ideale mix van aandacht voor disposities, situatie-specifieke skills en klaspraktijk. Dit vertaalt zich in een integratie van klassieke profesionalisering en online leermodules met videomateriaal waarin deelnemers worden getraind om te observeren, te identificeren en te beslissen tijdens authentieke klassikale situaties. Er wordt bijzondere aandacht besteed aan de ontwikkeling van een module waarin een innovatieve simulatietraining inspeelt op TS-competenties. De deelnemers bekijken videoclips van echte klassituaties over de schouders van een kleuterleerkracht en worden op bepaalde momenten uitgenodigd om beslissingen te nemen in plaats van de leerkracht die ze observeren. Ze krijgen de kans om te reflecteren op hun beslissingen en krijgen automatische feedback. De simulatietraining ondersteunt het leren van de deelnemers: zij krijgen handvatten voor het observeren van de klassikale situatie, tips die hun aandacht richten, mogelijke reacties aanreiken, of meer tijd te geven. De situatie-specifieke vaardigheden worden verder ontwikkeld in een cyclisch, iteratief proces van collaboratieve reflectiegesprekken in 'videoclubs'. Tijdens een videoclub worden opgenomen videobeelden met experimenten van de leerkrachten in hun eigen klaspraktijk geanalyseerd, besproken en voorzien van peer- en expertenfeedback. Op basis van de resultaten uit het onderzoek naar de effectiviteit van de PI wordt het PDP geoptimaliseerd op basis van de inzichten uit RF1-3. Op basis van de uitkomsten van RF4 worden de voorwaarden voor succesvolle implementatie meegenomen. Zowel overheidsinstellingen, NGO’s en lerarenopleidingen hebben een sterk engagement uitgesproken voor tijdens als na het project. In co-creatie met hen zullen de tools worden ontwikkeld en nadien worden ingezet in hun werking. Voor een overzicht van alle organisaties in het ‘advisory committee’ verwijzen we naar het ‘extra data’ veld in het formulier.