DOSP-VHR-002297 | Digitale Pedagogie voor de opvang van kinderen van 0 tot 6 jaar

Digitale media in de opvang voor jonge kinderen: noodzakelijk kwaad, totaal te vermijden of leerrijk?

Digitale media en technologie zijn alomtegenwoordig in de samenleving en dus ook in de levens van jonge kinderen. Er is veel enthousiasme over de mogelijkheden ervan. Jonge kinderen worden beschouwd als digital natives. Ze groeien op met digitale media en vinden er vaak veel plezier en zingeving in. Maar behalve enthousiasme is er bezorgdheid over de impact van digitale media op jonge kinderen. Dat stelt opvoeders, in de eerste plaats ouders, voor de vraag hoe ze willen omgaan met dit fenomeen. Die vraag hoe om te gaan met digitale media speelt ook in de opvang van jonge kinderen. Van beleid en onderzoek gaat een oproep uit om zo vroeg mogelijk jonge kinderen te begeleiden in de omgang met digitale media, om digitale educatie aan te bieden en om hen mediawijs te maken. Er is met andere woorden een verwachting dat pedagogische professionals de rol van mediamentor opnemen. Die oproep staat op gespannen voet met de dagelijkse praktijk van de opvang van jonge kinderen, waar in eerste instantie een tendens heerst om kinderen van digitale media weg te houden. Ondanks deze tendens, duiken digitale media wel op in de dagelijkse praktijk van de kinderopvang. Ze komen voor in het spel van kinderen, kinderbegeleiders zetten ze in om moeilijke momenten te overbruggen en ze spelen een rol in de dagelijkse registraties en in de communicatie tussen kinderopvang en ouders. De integratie van digitale media in de opvang van jonge kinderen is bovendien een onderzoeksthema op zich. De steeds terugkerende vaststelling dat digitale media eerder moeizaam geïntegreerd raken in de opvang van jonge kinderen, leidt tot de vraag hoe dat komt. Eén van de pistes om die vraag te beantwoorden bestaat uit onderzoek naar kennis, vaardigheden en motivatie van de professionals. Een andere piste ligt in het onderzoek naar de pedagogische opvattingen van de kinderopvang. Voor sommige onderzoekers schuilen in die pedagogische opvattingen zelf hindernissen voor een succesvolle integratie van digitale media in de opvang, andere onderzoekers bouwen verder op deze pedagogieën en vormen ze om naar de 21ste eeuw, met inbegrip van digitale media. Daar zijn mooie en inspirerende voorbeelden te vinden van een ‘spelgerichte of ervaringsgerichte pedagogie’ waarin digitale media een plaats hebben. Dit alles speelt zich af tegen de achtergrond van een behoorlijk complexe maatschappelijke discussie over het gebruik van digitale media. Aan de ene kant worden steeds meer risico’s en negatieve gevolgen duidelijk, aan de andere kant zijn er veel mogelijkheden. Daar komt bij dat digitale media steeds meer een rol krijgen in de praktische organisatie van het dagelijkse leven en in de communicatie tussen overheden en burgers of tussen instellingen en gebruikers. Wat wil dat alles zeggen voor de opvang? De kinderopvang worstelt met dit lastige pedagogische vraagstuk en heeft nood aan een uitbreiding van het handelingsrepertoire over digitale media. Digitale media zijn immers wel aanwezig in de opvang maar begeleiders weten niet goed hoe ze hiermee moeten omgaan. De regelgeving biedt bovendien weinig houvast. In het onderzoek DIGIPED verkenden we het thema digitale media en jonge kinderen in de opvang vanuit de verschillende invalshoeken hierboven. Zowel de ‘nee’stem als de ‘ja’stem heeft een plaats in dit debat. Samen met pedagogisch coaches en verantwoordelijken formuleerden we een mogelijke digitale pedagogie om met dit thema om te gaan. In die digitale pedagogie is het vooreerst van belang om met een kinderopvangteam visie te vormen over digitale media en jonge kinderen. Een aantal tegenstellingen zoals heden versus toekomst en begrenzing versus vrijheid bieden een houvast om te reflecteren over het thema en visie te vormen. Ten tweede biedt deze digitale pedagogie manieren aan om meer ruimte te geven aan digitale media in de kinderopvang door te kijken naar wat er gebeurt, vervolgens deze observaties te bespreken en te waarderen en ten slotte inspiratie te bieden om een omgang met digitale media uit te denken en verder uit te proberen. Last but not least is het in deze pedagogie belangrijk om het digitale mediagebruik in de opvang organisatorisch goed te omkaderen. Met deze aanpak helpen we de kinderopvang op weg naar een bewustere en doordachte omgang met digitale media.

Digitale media in de opvang voor jonge kinderen: noodzakelijk kwaad, totaal te vermijden of leerrijk?

Digitale media en technologie zijn alomtegenwoordig in de samenleving en dus ook in de levens van jonge kinderen. Er is veel enthousiasme over de mogelijkheden ervan. Jonge kinderen worden beschouwd als digital natives. Ze groeien op met digitale media en vinden er vaak veel plezier en zingeving in.

Maar behalve enthousiasme is er bezorgdheid over de impact van digitale media op jonge kinderen. Dat stelt opvoeders, in de eerste plaats ouders, voor de vraag hoe ze willen omgaan met dit fenomeen. Die vraag hoe om te gaan met digitale media speelt ook in de opvang van jonge kinderen.

Van beleid en onderzoek gaat een oproep uit om zo vroeg mogelijk jonge kinderen te begeleiden in de omgang met digitale media, om digitale educatie aan te bieden en om hen mediawijs te maken. Er is met andere woorden een verwachting dat pedagogische professionals de rol van mediamentor opnemen. Die oproep staat op gespannen voet met de dagelijkse praktijk van de opvang van jonge kinderen, waar in eerste instantie een tendens heerst om kinderen van digitale media weg te houden.

Ondanks deze tendens, duiken digitale media wel op in de dagelijkse praktijk van de kinderopvang. Ze komen voor in het spel van kinderen, kinderbegeleiders zetten ze in om moeilijke momenten te overbruggen en ze spelen een rol in de dagelijkse registraties en in de communicatie tussen kinderopvang en ouders.

De integratie van digitale media in de opvang van jonge kinderen is bovendien een onderzoeksthema op zich. De steeds terugkerende vaststelling dat digitale media eerder moeizaam geïntegreerd raken in de opvang van jonge kinderen, leidt tot de vraag hoe dat komt. Eén van de pistes om die vraag te beantwoorden bestaat uit onderzoek naar kennis, vaardigheden en motivatie van de professionals.

Een andere piste ligt in het onderzoek naar de pedagogische opvattingen van de kinderopvang. Voor sommige onderzoekers schuilen in die pedagogische opvattingen zelf hindernissen voor een succesvolle integratie van digitale media in de opvang, andere onderzoekers bouwen verder op deze pedagogieën en vormen ze om naar de 21ste eeuw, met inbegrip van digitale media.

Dit alles speelt zich af tegen de achtergrond van een behoorlijk complexe maatschappelijke discussie over het gebruik van digitale media. Aan de ene kant worden steeds meer risico’s en negatieve gevolgen duidelijk, aan de andere kant zijn er veel mogelijkheden.

Daar komt bij dat digitale media steeds meer een rol krijgen in de praktische organisatie van het dagelijkse leven en in de communicatie tussen overheden en burgers of tussen instellingen en gebruikers.

Wat wil dat alles zeggen voor de opvang? De kinderopvang worstelt met dit lastige pedagogische vraagstuk en heeft nood aan een uitbreiding van het handelingsrepertoire over digitale media. Digitale media zijn immers wel aanwezig in de opvang maar begeleiders weten niet goed hoe ze hiermee moeten omgaan. De regelgeving biedt bovendien weinig houvast.

In het onderzoek DIGIPED verkenden we het thema digitale media en jonge kinderen in de opvang vanuit de verschillende invalshoeken hierboven. Zowel de ‘nee’stem als de ‘ja’stem heeft een plaats in dit debat. Samen met pedagogisch coaches en verantwoordelijken formuleerden we een mogelijke digitale pedagogie om met dit thema om te gaan.

In die digitale pedagogie is het vooreerst van belang om met een kinderopvangteam visie te vormen over digitale media en jonge kinderen. Een aantal tegenstellingen zoals heden versus toekomst en begrenzing versus vrijheid bieden een houvast om te reflecteren over het thema en visie te vormen.

Ten tweede biedt deze digitale pedagogie manieren aan om meer ruimte te geven aan digitale media in de kinderopvang door te kijken naar wat er gebeurt, vervolgens deze observaties te bespreken en te waarderen en ten slotte inspiratie te bieden om een omgang met digitale media uit te denken en verder uit te proberen.

Last but not least is het in deze pedagogie belangrijk om het digitale mediagebruik in de opvang organisatorisch goed te omkaderen. Met deze aanpak helpen we de kinderopvang op weg naar een bewustere en doordachte omgang met digitale media.