DOSP-VHR-002662 | Sense of Wonder. Artistic portals between the real and the virtual

CONTEXT

'SENSE OF WONDER: a feeling of awakening or awe triggered by an expansion of one's awareness of what is possible or by confrontation with the vastness of space and time, as brought on by reading science fiction.'

Ons leven verschuift voor een steeds groter deel naar het digitale. Ook kunstenaars hebben – al dan niet geslaagde – pogingen gedaan om toeschouwers in virtuele werelden aan te trekken. Deze evolutie is onomkeerbaar, niet om fysieke ervaringen te vervangen, maar om nieuwe vormen te creëren en een nieuw publiek aan te boren.

Om deze ervaringen waardevol te maken, zal het nodig zijn om alle betrokkenen – kunstenaars, performers, toeschouwers – zich deel te laten voelen van deze virtuele werelden. Het portaal, de toegang tot deze beleving, speelt hierbij een cruciale rol. Hoe kan de overgang tussen het reële en het virtuele zo geconstrueerd worden dat de betrokkenen zich deel voelen van het virtuele? Begrippen als storytelling, interactie, presence en immersie zijn hierbij van groot belang.

Gedurende dit doctoraatstraject worden een aantal experimenten opgezet die deze factoren in verschillende verhoudingen zullen samenbrengen tot een constructie van een portaal in de vorm van performances en installaties.

Dit artistieke onderzoek gaat verder dan de functionaliteit van een technologisch systeem. Aspecten als storytelling, presence, immersie en agency zullen een inhoudelijke meerwaarde moeten geven aan de ervaring en het portaal in artistieke zin betekenis moeten geven. Dat is net waar ervaringen die gebruik maken van VR, AR, projection mapping, hologrammen (vaak benoemd met het problematische ‘immersieve technologie’) vaak tekort schieten. Door de focus te leggen op het portaal als sleutel tot een immersieve ervaring zal ik trachten meer inzicht te krijgen in de werking van bovengenoemde aspecten.

ONDERZOEKSVRAGEN

Mijn onderzoeksvragen deel ik in in 3 categorieën: • Technisch-artistieke wisselwerking Wat zijn de technologische beperkingen waardoor een fluïde overgang van een fysieke ervaring naar een virtuele ervaring wordt gehinderd? Op welke manier kunnen artistieke parameters de technologische ontwikkeling innoveren? • Presence van performers en publiek Vanaf welk punt voelen performers en/of toeschouwers zich deel van de digitale realiteit? Hoe kunnen we ‘het portaal’ in die zin definiëren? • Technisch-artistieke functionaliteit Welke functies moet ‘een artistiek portaal’ bezitten om interdisciplinaire performance mogelijk te maken? In hoeverre bepaalt de dynamische interactie tussen het fysieke en virtuele publiek de functionaliteit van het portaal? In hoeverre bepalen artistieke doeleinden de functionaliteit van het portaal?

METHODOLOGIE

Om deze vragen te beantwoorden gaan we op een agile manier te werk. Doorheen de 4 jaren van het PhD traject worden case-studies opgezet die de verschillende parameters van een immersieve ervaring samenbrengt, combineert en terug deconstrueert. Elk van deze case-studies leidt tot een performance/installatie waarna een periode van deconstructie en analyse volgt die moet resulteren in bevindingen die de opzet van het volgende experiment zal bepalen. Hiervoor wordt ook een panel opgericht bestaande uit de promotoren en een aantal experten (zie onderzoeksteam). Er zal ook telkens een moment gecreëerd worden waarop deze bevindingen gedeeld worden met studenten (workshops en BA/MA-class), docenten en onderzoekers (lezingen en artikels).

Relevantie voor het hoger kunstonderwijs

Enerzijds zal de kennis die tijdens dit onderzoek wordt opgedaan doorvloeien naar de opleidingsonderdelen die nu reeds worden georganiseerd: de bachelorclass Merging Realities, de zomercampus ‘Storytelling in VR. An immersive encounter.’ en de jaarlijkse workshop tijdens de International Design Week. Ook vanuit het Creative Europe project UTM zal kennis doorvloeien naar studenten, voornamelijk binnen Grafisch Ontwerp. De bijdrage van dit onderzoek zal vooral liggen op het vlak van storytelling, het scheppen van een artistiek denkkader rond begrippen als immersie, presence en illusie, speculatief creëren en co-creatie tussen kunstenaars en wetenschappers.

Daarnaast wil ik met dit onderzoek de digitale kunsten binnen de Academie en het Conservatorium en het hoger kunstonderwijs in het algemeen meer zichtbaar maken.

Relevantie voor het werkveld

Momenteel investeren hoog-risico investeerders volop in creatieve profielen en creëert web 3.0 opportuniteiten voor (vooral digitale) kunstenaars die een nieuwe markt kunnen aansnijden met innovatieve winstmodellen. Kunstgalerijen en musea ontdekken de metaverse als een exporuimte met eindeloze mogelijkheden. Artiesten treden op voor miljoenen mensen op digitale platformen. Maar ook naast de kunsten, in diverse sectoren als de gezondheidszorg, industrie, toerisme, … zijn digitale ervaringen niet meer weg te denken. In vele gevallen hebben dergelijke toepassingen met elkaar gemeen dat het eerste stappen zijn, met tekortkomingen en onbereikte doelen. Onze deelname aan Voices of Culture, waarin ons door de Europese Commissie werd gevraagd een advies te formuleren omtrent het aantrekken van een digitaal publiek, werd pijnlijk duidelijk dat veel spelers in de cultuursector niet op de hoogte zijn van innovatie in de digitale kunsten. Met dit doctoraat wil ik dit digitale analfabetisme helpen wegwerken en het potentieel van ‘the metaverse’ zichtbaar maken.

Geplande disseminatie van de resultaten

De bevindingen van deze experimenten worden verwerkt in lezingen (TEI, Cumulus, VR Days), masterclasses (International Design Week, Zomercampus), workshops (LAbO) en artikels (E&PDE, Track Report).