DOSP-VHR-002735 | Zitten zonder zorgen: Zorg voor gezondheid van ouderen in detentie

Nood
Ten gevolge van een toenemende vergrijzing in de maatschappij en een strengere penaliteit neemt het aantal ouderen in de gevangenis jaar na jaar toe. De infrastructuur van de Belgische gevangenissen en het gevangenisregime zijn niet aangepast aan de noden en behoeften van de oudere gedetineerde. En ook beleidsmatig bevinden de oudere gedetineerden zich al jaren in de verdomhoek. Dit blijkt nog maar eens uit het strategisch actieplan voor hulp- en dienstverlening aan gedetineerden 2020-2025 waarin de zorg voor oudere gedetineerden nog niet opgenomen is. Daarnaast behoeven ook de hulp- en dienstverleners en penitentiaire beambten aandacht. Ondanks het feit dat zij meestal de eersten zijn die met de noden en behoeften van de oudere gedetineerden in aanraking komen, staat zorg voor de gezondheid van ouderen in de gevangenis, in tegenstelling tot het verzekeren van de veiligheid, nog niet hoog op hun prioriteitenlijst. Niet zelden ontbreekt het hen ook aan kennis en vaardigheden om met deze specifieke doelgroep om te gaan.

Doelstellingen
Bovenstaande uitdagingen vormden het startpunt voor het intern gefinancierd onderzoek dat loopt van september 2022 tot september 2023 en dat fungeert als vooronderzoek voor dit PWO project. Voortbouwend op de data verkregen uit dit vooronderzoek zal voor onderstaand PWO project enerzijds de focus liggen op het optimaliseren van de gepercipieerde gezondheid volgens het concept van Positieve Gezondheid van 55+ gedetineerden. Anderzijds zal de focus liggen op het versterken van de hulp- en dienstverleners en de penitentiaire beambten in de zorg voor de gezondheid van oudere gedetineerden. Beiden zullen uiteindelijk resulteren in een aangepast detentiebeleid voor ouderen in detentie. Om dit te bereiken zal op basis van de eerste onderzoeksactiviteiten een co-creatief proces opgezet worden waarin de belangrijkste stakeholders via een iteratief proces interventie(s) uitwerken. Om de interventie(s) duurzaam te verankeren in de specifieke context van een gevangenis wordt tenslotte ook gezocht naar en rekening gehouden met factoren die implementatie van de interventie(s) vergemakkelijken of verhinderen.

Doelgroepen
Zowel mannelijke als vrouwelijke gedetineerden zullen geïncludeerd worden in het onderzoeksproject mits zij een minimumleeftijd hebben van 55 jaar of ouder en voltijds verblijven in de gevangenis. Alle hulp- en dienstverleners en penitentiaire beambten die omwille van hun functie in de deelnemende gevangenis(sen) in contact komen met oudere gedetineerden worden geïncludeerd in het onderzoek.

Impact
Vlaams onderzoek naar de zorg voor de gezondheid voor oudere gedetineerden is schaars. In het Witboek6 worden globale aanbevelingen gedaan ter bevordering van de zorg voor ouderen in detentie die nog niet onderworpen zijn aan een praktijktoets. Dit onderzoeksproject vormt dan ook een waardevolle en broodnodige aanvulling op bestaand onderzoek waarin de theoretische aanbevelingen een onderbouwde vertaling naar de praktijk zullen krijgen.