DOSP-VHR-002822 | Focus op hulpverleningsorganisaties 2.0

ACHTERGROND

Uit de resultaten van het Coco-project (participatief actieonderzoek binnen de Jeugdhulp ‘18–‘22) komt naar voren dat in de drie betrokken organisaties het al dan niet kwalitatief werken met de context van jongeren sterk beïnvloed wordt door factoren die de hulpverlener en de hulpverlenersorganisatie betreffen, zoals onduidelijkheid over taakinvulling binnen verschillende functies, verouderde of rigide afspraken, onzekerheid bij de hulpverlener, inefficiënt overleg, bureaucratie, een niet doorleefde visie, … (zie COZI-model CoCo-project ‘22). Door het actieonderzoek werden de begeleiders zich hier geleidelijk aan bewust van en werden er acties ondernomen op de 4 kwadranten ten voordele van het werken met de cliënt en diens context. De bouwblokken van Sociocratie 3.0 werden als tool ingezet om dit proces te ondersteunen.

Hulpverlening is gebaat bij begeleiders en hulpverleningsorganisaties die flexibel en wendbaar met de uitdagingen van de 21ste eeuw kunnen omgaan. De doelgroep en de uitdagingen binnen hulpverlening veranderen immers razendsnel (culturele diversiteit, vluchtelingen, technologische ontwikkelingen,…) waardoor de sector te kampen heeft met burn-outs, een tekort aan werkkrachten en een gevoel van machteloosheid. Meer eigenaarschap krijgen over die factoren waar de begeleiders vat op hebben is gewenst.

CONCRETE PROBLEEMSTELLING

De 8 deelnemende organisaties hebben gereageerd op de resultaten van het COCO-onderzoek. Zij zijn allen zoekende naar modellen en handvaten om hun eigen organisatie meer wendbaar en hun begeleiders meer weerbaar te maken. Hulpverleningsorganisaties zijn zoekende naar manieren waardoor ze meer eigenaarschap krijgen over de spanningen waar ze als hulpverleners en organisatie/leefgroep/team mee geconfronteerd worden (integratieve kijk). Binnen de sector wordt er al volop ingezet op het aanbieden van vormingen om het gedrag van de begeleider te beïnvloeden en te versterken. Ook intervisie wordt (eerder beperkt) aangeboden. Het inzetten op organisatorische processen is een gegeven dat niet steeds wordt ingezet om spanningen in de hulpverlening aan te pakken (zie Coco-project). Ze werden geïnspireerd door de aanpak van het CoCo-onderzoek en wensten zich hier graag in te verdiepen. Daarom worden de resultaten van het CoCo-project verder uitgewerkt en uitgerold in dit vervolgtraject.

In academiejaar 2022- 2023 werd het COZI-model en concrete tools en handvaten verder uitgewerkt. Vervolgens werd het traject kenbaar gemaakt aan de sector en werd er op zoek gegaan naar 8 deelnemende organisaties om het vervolgtraject in 2023 – 2024 verder uit te rollen.

ONDERZOEKSVRAGEN

Welke factoren met betrekking tot organisatiestructuur en -cultuur hebben een invloed op zorgkwaliteit en werkklimaat binnen zorgorganisaties?

Welke handvaten kunnen het integratief denken en het bewust inzetten en veranderen van organisatiestructuur en –cultuur mee ondersteunen?

METHODOLOGIE

De bedoeling van dit onderzoek is om praktijkkennis en ervaringskennis naar boven te halen en als basis te gebruiken om geleidelijk aan praktijkgerichte antwoorden en handvaten te bieden aan de aanwezige spanningen binnen de jeugdhulp. Er wordt een participatief actieonderzoek opgezet om de kennis van en over (de effecten van) het handelen in de beroepspraktijk naar boven te halen. Door deze kennis te expliciteren en te delen met andere professionals wordt de professionele kennis tot nieuwe expliciete kennis. (Migchelbrink, 2016)

Om het denken, handelen en voelen van de professionals te belichten organiseren we ikv. het participatieve actieonderzoek een Community of Practice. In deze samenwerkingsvorm werken professionals uit de beroepspraktijk en de onderzoekers op regelmatige basis via een vastgestelde periode regelmatig samen om door interactie en onderzoek kennis te ontwikkelen, ter verdiepen en uit te wisselen. (Migchelbrinck, 2016) Hierbij wordt er aandacht besteed aan het scheppen van een veilige setting waarbij ervaringen (spanningen en hun aanpak) kunnen besproken worden. Ook open en transparante communicatie met ruimte voor gevoelens, gedachten, normen en feiten (integratieve kijk) moet gefaciliteerd worden door de onderzoekers.

Het onderzoek wordt voorafgegaan door een literatuurstudie waarbij er op zoek gegaan wordt naar recent onderzoek en recente literatuur over de beïnvloedende factoren met betrekking tot organisatiecultuur en –structuur en de hulpverleningskwaliteit en welbevinden van begeleiders. Ook worden verschillende modellen en tools die organisaties kunnen gebruiken om tot een grotere cliënt- en begeleiderstevredenheid in kaart gebracht.

BEOOGDE OUTPUT

Via de ervaringskennis die uit de community of practice naar voren komt, trachten we een integratief model met praktijkgerichte handvaten dat getest is in de praktijk aan te bieden. Hierdoor kunnen organisaties op zelfstandige basis de aanwezige spanningen lokaliseren en ermee aan de slag gaan.

Voorts wordt er een neerslag van de bevindingen en tools beoogd. Daarnaast zal er worden toegewerkt naar een vormingstraject.