DOSP-VHR-002836 | Outreach in het sociaal werk: participatief onderzoek naar het afleggen van verantwoording over het tussenkomen in de eigen leefwereld en daaraan verbonden competenties

Outreachend werken is een vorm van sociaal werk waarbij de cliënt, de persoon die hulp of ondersteuning zoekt, niet naar de sociaal werker stapt maar omgekeerd. Ondersteuning is immers niet voor iedereen toegankelijk en bereikbaar, omwille van een waaier aan redenen. Men heeft geen moed of energie om problemen aan te pakken, is ooit afgehaakt in hulpverlening en wenst niet terug te keren, kent onvoldoende de kanalen, staat op een wachtlijst, heeft officieel geen recht op ondersteuning, durft problemen niet aan te kaarten, erkent zelf geen probleem, de buurt of politie wenst het aan te pakken,... Er zijn verschillende situaties waarbij iemand (of een groep) geen stappen onderneemt om ondersteuning te krijgen. Outreachend sociaal werk legt daarom zelf contact met mensen, in hun leefwereld.

Historisch gezien wordt outreachend werken in golfbewegingen toegepast. Sinds de jaren negentig heeft het ook in Vlaanderen een sterke opflakkering gekend, zelfs zodanig dat het wordt toegepast (of dat men zoekende is naar manieren om het vorm te geven) in minder voor de hand liggende sectoren van het sociaal werk. Zowel internationaal als recentelijk nationaal bestaan er studies over outreachend werken die ingaan op de visies achter outreachend werken en de methoden.

Publicaties komen in Vlaanderen voornamelijk uit de hoek van Vlastrov, de koepel van het straathoekwerk dat sinds jaar en dag outreachend werkt als kernmethode en visie hanteert. Met dit onderzoeksproject willen we de nieuwe tendens tot outreachend werken in kaart brengen, door aandacht te hebben voor de verschillende parktijken waarin outreach ingezet wordt.

Onderzoeksdoel De doelstellingen van het onderzoek zijn in twee delen op te splitsen. Ten eerste willen we zicht krijgen op de wenselijke competenties en ontwikkelen we een competentieprofiel aan de hand van documentanalyse en focusgroepen. Ten tweede willen we een grondige analyse maken van verantwoordingsprocessen (legitimering) van outreachend sociaal werkers om van daaruit een (zelf-) screeningsinstrument te ontwikkelen ter ondersteuning van legitimering in het sociale domein. Hiervoor hanteren we een combinatie van volgende methodes: documentanalyse, interviews, participerende observatie en finaal actieonderzoek. Deze opbouw is methodologisch het meest aangewezen in functie van projectmatig wetenschappelijk onderzoek dat zowel kennisontwikkeling als samenwerking met en verandering in het werkveld wil bewerkstelligen.

Gedurende 3 jaar zal in twee fasen aan het onderzoek gewerkt worden. Het onderzoek is verbonden aan een ruimer onderzoeksproject van het Vlaams Straathoekwerkoverleg (Vlastrov), het Steunpunt Algemeen Welzijnswerk (SAW), Universiteit Gent en Cera. Gedurende de volledige looptijd van het onderzoek is er afstemming en ondersteuning door wederzijdse betrokkenheid in de stuurgroepen van beiden onderzoeken. Het project is relevant omwille van het beperkte onderzoek naar outreachend werken dat tot nu toe is gevoerd. Het zal een vernieuwende bijdrage leveren aan de kennis, methodiek en beleidsontwikkeling om zo ten dienste staan van de opleiding, de partners van de professionele organisaties en het lokaal sociaal beleid in de regio Antwerpen.