DOSP-VHR-002858 | De rol van de mens in het autonoom varen

Maritieme machines zullen in de toekomst autonomie kunnen verwerven dankzij ver doorgedreven vormen van automatisatie. Hoe deze automatisatie zich zal manifesteren is echter nog niet duidelijk omdat de term ‘autonoom varen’ eerder een spectrum aan verschillende invullingen voorstelt (1) . Recent onderzoek naar de ‘levels of autonomy‘ van autonome schepen suggereert dat de graad van automatisatie zal veranderen afhankelijk van de operationele context (2). Er bestaat wel een unanieme overtuiging dat automatisatie een verschuiving van functies, taken en verantwoordelijkheden veroorzaakt (3). Binnen deze verschuiving schuilt de disruptieve kracht van de autonome revolutie (2). Automatisatie is echter geen nieuw fenomeen binnen de maritieme sector. Deze techniek zit vandaag reeds ingebouwd in de meeste vitale scheepsorganen. Het is met andere woorden niet ondenkbaar dat automatisatie het menselijk gedrag aan boord reeds heeft beïnvloed. In een studie naar de invloed van automatisatie op de ‘human machine interaction’ in maritieme operaties werd geconcludeerd dat automatisatie ook nieuwe risico’s op menselijk falen kan introduceren (4). Voorgaand onderzoek van Wiener et al. toonde eveneens aan dat automatisatie zijn limieten heeft en kan bijdragen tot ongevallen. De belangrijkste limieten zijn: afhankelijkheid en overschatting van het systeem, degradatie van de manuele vaardigheden, verminderde concentratie en alertheid, automatisatie bias en automatisatie geïnduceerd falen (5). Onnasch et al. stelde dat automatisatie de mens kan overtreffen in het uitvoeren van routinematige taken, maar dat het falen van deze systemen een catastrofale invloed kan hebben op het menselijk functioneren (6). De potentiële gevaren van automatisatie staan in schril contrast met de drijfveer om door middel van autonome systemen de kans op een menselijke fout te verkleinen. Het is dan ook van groot belang om de interactie tussen automatische systemen enerzijds en mensen binnen een maritieme context anderzijds te bestuderen. Het is mijn ambitie om met dit onderzoek een bijdrage te leveren aan het inhoudelijk debat over de menselijke aspecten van het autonoom varen waarbij ik wil bepalen over welke kennis en vaardigheden de officieren van de toekomst dienen te beschikken. Anders gesteld is het doel van dit doctoraatsproject om de rol van de toekomstige officieren in relatie tot het spectrum van autonoom varen zo eenduidig en accuraat mogelijk te omschrijven.
Deze doctoraatsstudie zal een antwoord proberen formuleren op volgende onderzoeksvragen (OV): • OV1: Hoe is het gedrag van de brugbemanning veranderd door de impact van de automatisering binnen maritieme mens-machine netwerken? • OV2: Hoe zal het gedrag van de brugbemanning verder evolueren als de graad van automatisatie binnen maritieme mens-machine netwerken verandert? • OV3: Welke kennis en vaardigheden zijn noodzakelijk voor de brugbemanning om binnen het spectrum van het autonoom varen een efficiënte en veilige operatie te garanderen en hoe kunnen we dit gedrag van toekomstige officieren optimaliseren? In de eerste fase is het de bedoeling om een analyse en synthese te maken van de huidige maritieme mens-machine netwerken. Daarbij dient er rekening gehouden te worden met de verschillende ‘Levels of Automation’ (LOA’s), die we vandaag aan boord van diverse schepen vinden. Deze analyse moet het inzicht in de structuur van de huidige rol verbeteren. Daarnaast moet deze synthese de impact van de automatisering in de huidige context blootleggen, waarbij we het gedrag van de brugbemanning op schepen met verschillende LOA’s gaan vergelijken. Op basis van deze resultaten is het de bedoeling om trends te bepalen, die automatisatie in functie van het menselijk gedrag inluiden. Verder zal deze eerste fase van het onderzoek bijdragen aan de zoektocht naar de definitie van autonoom varen en helpen een passende taxonomie te vinden voor het spectrum van maritieme automatisering. De in de vorige fase bekomen trends zullen worden geëxtrapoleerd naar alle mogelijke scenario’s binnen het spectrum van de autonome vaart om een antwoord te vinden op de tweede onderzoeksvraag. Dit antwoord zal bijdragen aan de theorieën over het menselijk aspect in het autonoom varen alsook het te verwachten gedrag analyseren. Deze analyse moet het inzicht bieden om het laatste vraagstuk (OV3) op te lossen.