DOSP-VHR-002875 | Digital Value - Digitale waarde creaties bij Vlaamse KMO’s vanuit een gediversifieerd ROI-perspectief

Probleemschets

Digitale Transformatie staat bij vele ondernemers op de agenda. Het moeilijke is niet zozeer om eraan te beginnen, maar wel om een inzicht te krijgen in de ROI. Digitalisering kost geld – op gebied van hardware, software en consultancy - en zet vaak bestaande bedrijfsprocessen onder druk. Medewerkers moeten nieuwe kennis en/of werkprocedures integreren en klanten (B2B en B2C) evolueren naar een “digitale” nultolerantie. Uit een 10-jarig onderzoek van Deloitte (2023) binnen de Fortune Top 500 blijkt dat de digitale transformatie meer vergt dan enkel ambitie en geld. Digitalisering is meer dan een “IT upgrade” (Snidvongs, 2022) en kan gelinkt worden aan vele mogelijke ROI’s. De koppeling van juiste inzichten aan de juiste acties kan het verschil maken tussen waardecreatie en waardevernietiging.

Dit wordt ook bevestigd door andere studies (Idrissa, 2018; Pfister & Lehmann, 2022). Vaak zijn KMO's zich niet bewust van het potentieel, en hebben ze moeite om de effecten van digitalisering in te schatten om te begrijpen wat ze kunnen digitaliseren en welke technologie daarvoor nodig en geschikt is (Heberle et al. 2017). De meeste ondernemers en zelfstandigen zijn nog niet begonnen met het digitaliseren van hun bedrijven vanwege deze kennislacunes (Li et al. 2018; Saridakis et al. 2018).

Verschillende studies hebben aangetoond dat investeringen in digitale oplossingen, zoals eerder vermeld, een aanzienlijk effect hebben op de economische groei van een KMO (Kuang et al., 2023). Bij het analyseren van de wetenschappelijke literatuur kunnen voordelen en waarden die kunnen worden bereikt door digitale technologieën in het bedrijfsproces van KMO’s worden geclassificeerd als tastbare en ontastbare (McCann & Barlow, 2015), evenals monetaire en strategische waarden en voordelen (Tarut & Gatautis, 2014). Uit de literatuur, maar ook uit gesprekken die we voerden met ervaringsdeskundigen, blijkt duidelijk dat er een behoefte bestaat aan een gestandaardiseerd, sectorflexibel en eenvoudig meetkader of zoals Mangiuc (2009, p.76) stelt: "Zonder een reeks meetbare resultaten is er geen bewijs dat de technologieën goed gekozen en efficiënt ingezet zijn". Door het gebrek aan meetbenchmarks wordt het moeilijk om te bewijzen dat investeringen in digitale technologieën hebben geleid tot directe winst of verlies (Mangiuc, 2009).

Dit wordt ook bevestigd in gesprekken met KMO’s. Een zaakvoerder zegt: “Op dit moment zitten we nog niet in de positie om te meten wat het opbrengt”. Een andere ondernemer haalt aan dat “het op dit moment heel moeilijk is om te meten hoeveel geld het kost en hoeveel het je nu precies heeft opgebracht.” Dit laatste kan volgens hem onder meer verklaard worden door het feit dat investeringen en kosten betreffende IT boekhoudkundig op verschillende plaatsen worden geboekt: loonkosten, dienstverlening, onderhoud, licenties, afschrijvingen. Met het dus bekende gevolg: Wat is nu precies de ROI (in ruime zin) van digitale investeringen?

Onderzoeksvragen

1. In welke technologieclusters investeren Vlaamse KMO’s die een digitaal transformatieproces doorlopen op dit moment?
2. Hoe voegen KMO’s waarde toe en creëren ze rendement door gebruik te maken van digitale technologieën en IT-oplossingen?
3. Welke financiële en niet-financiële ROIs kunnen we identificeren voor de belangrijkste technologie-clusters?

Methodologie

Gezien het schaarse eerdere onderzoek naar digitale ROI-effecten wordt gekozen voor een verkennende kwalitatieve onderzoeksaanpak op basis van een reeks interviews met ervaringsdeskundigen en experts. Hierdoor kunnen de concrete voordelen voor managers worden onderzocht en kan het bestaande onderzoeksdomein worden uitgebreid (Yin, 2018).

Via semi-gestructureerde diepte-interviews bevragen we leidinggevenden, CEO’s of ondernemers met beslissingsbevoegdheid op gebied van digitalisering samen mét hun accountants. Accountants hebben immers een beter en exhaustiever zicht op de verschillende boekhoudkundige posten van digitalisering.

GEPLANDE RESULTATEN

• Wetenschappelijke publicatie over typologie Technologieclusters in een wetenschappelijk tijdschrift (bijvoorbeeld het Journal of Small Business en Entrepreneurship).

• Wetenschappelijke publicatie over taxonomie van digitaliserings-ROIs bij KMO’s.

• Publicatie onderzoeksresultaten in een professioneel vaktijdschrift (bijvoorbeeld De Ondernemer, Warehouse en Logistiek of Business Vlaanderen).