DOSP-VHR-002878 | Greenport Alliantie

De Green Deal heeft als doel om Europa tegen 2050 om te vormen tot een klimaatneutrale en circulaire economie. Een van de doelen in de routekaart is het creëren van een gifvrije omgeving door het voorkomen van het ontstaan van vervuilende stoffen. Daarom moet transport drastisch minder vervuilend worden: de 'Sustainable and Smart Mobility Strategy' die deel uitmaakt van de Green Deal heeft als doel de transportemissies tot 2050 met 90% te verminderen. De Europese scheepvaart is en blijft een sterk vervuilende sector, die verantwoordelijk is voor 3-4% van de totale CO2-uitstoot van de EU (Europese Commissie). Beleidsmakers, de industrie, de academische wereld, de onderzoekswereld en het maatschappelijk middenveld in de hele EU spannen zich in om de impact van zeeschepen en hun exploitanten op het milieu te beperken. De scheepvaartsector in het algemeen heeft zich ertoe verbonden zijn emissiereductiedoelstellingen tegen 2030 en vervolgens 2050 te halen (dit is bij verschillende gelegenheden verklaard door de World Shipping Council - WSC - en de European Community Shipowners Association - ECSA). Het 'Fit for 55-pakket' geeft duidelijk de doelstellingen aan die de scheepvaart in het algemeen moet halen, met name via de FuelEU Maritime Regulation en de Monitoring, Reporting and Verification (MRV)-verordening, die beide in de afgelopen 12 maanden zijn goedgekeurd. Ook het emissiehandelssysteem (ETS) is geactualiseerd om de scheepvaart erin op te nemen. In alle gevallen is de grootte van de schepen die onder deze regelgeving vallen die van 5000 bruto ton (GT) en meer. Het ETS heeft ook betrekking op kleinere schepen, maar niet op werkschepen. De reden voor het weglaten van kleinere schepen was dat de grotere schepen 80% van de scheepvaartvervuiling uitmaken en dat er ook geen effectbeoordeling was uitgevoerd voor schepen onder 5000 GT. Dat de verordening niet van toepassing is, betekent niet dat scheepseigenaren van schepen onder de 5000GT blijven vervuilen; veel scheepseigenaren willen juist hun steentje bijdragen aan het koolstofarm maken van de economie. Een specifieke categorie van de weggelaten kleinere schepen zijn werkschepen die havendiensten uitvoeren. Schepen zoals sleepboten, aanmeerboten, loodsboten spelen een belangrijke rol in havens. Hun doel is het verzekeren van de veiligheid van de havenactiva, de veiligheid van de schepen die de haven binnenkomen en verlaten en de algemene veiligheid van het milieu (land en zee). De missie van deze havendiensten is inderdaad veiligheid. In sommige specifieke gevallen, zoals bij sleepboten, is er geen duidelijke technologie die de innovatie zal zijn die de sector naar nuluitstoot zal leiden. De meeste beschikbare innovaties worden gezien als tussentijdse oplossingen om de uitstoot te verminderen, maar geen enkele technologie wordt op dit moment gezien als de langetermijnoplossing waarin kan worden geïnvesteerd door scheepseigenaren. Wat voor de sector duidelijk is, is dat emissies op korte termijn kunnen worden verminderd door veranderingen in het gedrag van de verschillende categorieën mensen die betrokken zijn bij havendiensten. De sector omvat een reeks verschillende personeelsleden - professionals, werknemers, geschoolde en ongeschoolde arbeiders aan boord van verschillende en voertuigen, zoals:

• Sleepbootbestuurders: Sleepboten zijn kleine krachtige schepen die worden gebruikt om schepen de haven in en uit te manoeuvreren en om specifieke goederen te slepen. Een groot schip is te krachtig om zelf naar de kade te trekken, dus wordt de motor stationair gedraaid zodat het schip niet uit de weg gaat en laat de sleepboot het naar binnen slepen. Uit een onderzoek uit 2019 in opdracht van de European Tugowners Association (ETA - een partner in dit voorstel) bleek dat er in Europa 1600 havensleepboten zijn, met 11.150 werknemers (sleepbootbestuurders). Van de 1,6 miljard ton vracht die binnen Europa wordt vervoerd, wordt 80-90% geholpen door sleepboten, wat jaarlijks ongeveer 1,2 miljard euro oplevert. Sleepbootkapiteins worden over het algemeen opgeleid aan beroepsopleidingen en sectorspecifieke opleidingscentra.
• Havenpercelen: Gediplomeerde navigatiegidsen met deskundige kennis van een bepaalde haven, wiens beroep het is om schepen de haven in en uit te loodsen. Loodsboten brengen havenloodsen aan boord van de koopvaardijschepen in de meest kritieke fase van de reis van een schip, om de bemanning te helpen bij het navigeren in wateren met beperkte diepgang, breedtes, variabele stromingen, ander verkeer dat om ruimte concurreert, en lokale omstandigheden zoals verborgen wrakken of rotsen. Ter indicatie van de omvang van deze sector vertegenwoordigt de European Maritime Pilots' Association (EMPA) - een GREENPORT Alliance consortiumpartner - ongeveer 4.500 zeeloodsen uit 19 EU-landen en 5 Europese buurlanden. Havenloodsen zijn voormalige zeevarenden met een maritieme opleiding, d.w.z. afgestudeerden van maritieme scholen en universiteiten, die een specifieke opleiding volgen en doorgaan om havenloods te worden.
• Havenmeesters: De havenmeester is verantwoordelijk voor het managen van de navigatieveiligheid van elk schip binnen hun haven. Havenmeesters reguleren de manier waarop schepen in de haven navigeren. Europa bestaat uit meer dan 1200 grote en kleine havens en elke haven heeft zijn eigen havenmeester. Havenmeesters zijn afgestudeerden/postgraduaten die verschillende universitaire graden hebben doorlopen, waaronder specialisatie en masters. GREENPORT Alliances wil innovatieve curricula voor hoger onderwijs en beroepsopleidingen creëren en implementeren die gericht zijn op gedragsverandering in havendiensten om de uitstoot van deze sector op korte tot middellange termijn te verminderen. Dit zal worden bereikt door een sectoroverschrijdende samenwerking tussen de academische wereld, de industrie en organisaties die de industrie vertegenwoordigen. Op die manier pakt GREENPORT een belangrijke maatschappelijke uitdaging aan: de noodzaak om de uitstoot binnen de maritieme havendienstensector te verminderen zonder te wachten tot er strengere wetgeving, meer uitgebreide controle op naleving of milieuvriendelijkere technologieën beschikbaar zijn. GREENPORT Alliance kan de interactie tussen mensen en bestaande technologie op korte termijn optimaliseren zodat havendiensten minder brandstof verbruiken (d.w.z. een economische stimulans) en dus duurzamer worden (d.w.z. een ecologische stimulans). Dit vereist een gedrags- en attitudeverandering bij de huidige en toekomstige werknemers in de sector. Het consortium achter GREENPORT zal middelen bundelen en co-creatie van kennis mogelijk maken om educatief materiaal te ontwerpen en te implementeren. Dit zal gericht zijn op (i) aankomend maritiem personeel dat studeert aan instellingen voor hoger onderwijs; (ii) huidige zeevarenden die al lange tijd in de sector werken, en (iii) de opleiders en trainers van zowel (i) als (ii). GREENPORT zal ook een wijdverspreide bewustmakingscampagne opzetten met belanghebbenden en werknemers in havendiensten om het potentieel voor verandering te maximaliseren.