DOSP-VHR-002904 | Duurzaamheid op evenementen: een analyse van de bestaande kennis, gangbare praktijken en uitdagingen bij het streven naar duurzame evenementen in Vlaanderen.

De evenementenindustrie is de laatste decennia exponentieel gegroeid (Mair & Weber, 2019). Hoewel dit gepaard gaat met veel socio-economische voordelen, heeft deze groei ook een negatieve impact op het milieu door onder andere een grote CO2-uitstoot, omvangrijke afvalproductie, luchtvervuiling, waterverbruik en -vervuiling en energieconsumptie (Boggia, Massei, Paolotti, Rocchi, & Schiavi, 2018). Dit maakt dat de druk op evenementorganisatoren op wetgevend vlak de laatste jaren toeneemt (Collins & Cooper, 2017) en men bijvoorbeeld in Vlaanderen steeds strengere regels oplegt wat betreft cateringmateriaal en afvalinzameling (OVAM, 2024).

Ook bezoekers zijn vragende partij voor een ecologisch duurzame aanpak bij het organiseren van evenementen. Bijna 62% van de Vlaamse evenementbezoekers vindt het belangrijk dat evenementorganisatoren er alles aan doen om de negatieve impact van evenementen op het milieu zo laag mogelijk te houden. Ongeveer één op vier evenementenbezoekers is bezig met ecologische impact bij het bezoeken van een evenement (Onderzoekscentrum Publieke Impact, 2022). Dit alles maakt dat organisatoren actief op zoek gaan naar vernieuwende maatregelen en praktijken om hun evenementen ecologisch duurzaam te organiseren.

Duurzaamheid is een holistisch concept dat doorgaans drie dimensies omvat, namelijk economische, sociale en ecologische duurzaamheid (Holmes, Hughes, Mair, & Carlsen, 2015; Smith-Cristensen, 2009). Deze worden ook vervat in het zogenaamde triple bottom line denken waarbij men de impact van evenementen op basis van deze drie pijlers evalueert (Hede, 2007). In dit projectvoorstel volgen we de oproep om meer aandacht te besteden aan de ecologische verduurzaming van evenementen. Op (internationaal) academisch vlak verzamelden onderzoekers gedurende de laatste twee decennia namelijk veel inzichten rond het organiseren van ecologisch duurzame evenementen, maar signaleerden ze recent de nood aan overzicht en integratie om na te gaan welke accenten toekomstig onderzoek moet leggen (Toscani, Vendraminelli, & Vinelli, 2024).

Recente analyses merkten bijvoorbeeld op dat de aanbevelingen voor ecologische verduurzaming inconsistent zijn en vaak verbonden aan specifieke types van evenementen. Vergelijkende studies die leiden tot gestandaardiseerde protocollen zijn daarom noodzakelijk en kunnen de bereidheid tot ecologische verduurzaming bij organisatoren verbeteren. De literatuur merkt ook een mismatch op tussen onderzoek en praktijk, waarbij wetenschappelijk onderzoek eerder reactief reageert op de nood aan praktische handvaten uit de sector (Thomson, Kennelly, & Toohey, 2020; Toscani et al., 2024).

In Vlaanderen kunnen evenementorganisatoren beroep doen op uiteenlopende checklists, scans en andere tools die hen helpen bij het in kaart brengen van de voetafdruk van hun evenement, en/of kiezen van gepaste duurzaamheidsmaatregelen ervoor, maar het is vooralsnog onduidelijk of deze (1) (adequaat) gebruikt worden en (2) inspelen op vragen die effectief leven bij de verschillende types van evenementorganisatoren. Het is met andere woorden niet duidelijk of vraag en aanbod met betrekking tot kennis, data en tools voor het ecologisch duurzaam organiseren van evenementen op elkaar afgestemd zijn. Zo zijn er in de laatste jaren heel wat voetafdrukcalculatietools ontwikkeld. Heel wat ervan zijn achter een (dure) paywall komen te staan of van daaruit ontwikkeld waardoor ze misschien bereikbaarder zijn voor gebruikers in het commerciële circuit, waar deze kost over veel evenementen kan worden gespreid en/of kan worden doorgerekend aan hun (B2B)-klanten, maar minder voor niet-commerciële spelers en de openbare sector.

Op basis van deze inzichten richt het project zich tot de volgende vijf onderzoeksvragen:

1. Wat is de stand van zaken in de (inter)nationale wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur met betrekking tot de organisatie van een duurzaam evenement?
2. Wie zijn de belangrijkste Vlaamse stakeholders en doelgroepen met betrekking tot de organisatie van duurzame evenementen?
3. Wat zijn de ambities en motivaties voor het verduurzamen van het evenementenaanbod? En welke variatie is er te vinden binnen en tussen de verschillende types relevante Vlaamse stakeholders (zoals steden en gemeenten, professionele evenementen/festival-organisatoren non-profitorganisaties, …)
4. Over welke kennis en praktijken beschikken deze Vlaamse stakeholders al wanneer zij streven naar het organiseren van een duurzaam evenement? En hoe groot is de variatie daarin binnen en tussen de verschillende types stakeholders?
5. Welke kennis, data en tools missen deze Vlaamse stakeholders wanneer zij streven naar het organiseren van een duurzaam evenement? Welke variatie is er ook hier te vinden binnen en tussen de verschillende types stakeholders?

Onderzoeksopzet en onderzoeksmethode:

• Literatuurstudie van de (inter)nationale en wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur Het doel van deze systematische literatuurstudie is inzicht krijgen in de definitie en toepassing van ecologische duurzaamheid met betrekking tot evenementorganisatie en mogelijke lacunes rond dit thema om richting te geven aan nieuwe onderzoeksvragen in toekomstige projectaanvragen. We analyseren ook de praktijkgerichte literatuur en brengen in kaart welke maatregelen en tools momenteel voorhanden zijn rond duurzaam organiseren van evenementen.

• Stakeholder- en doelgroepmapping De meest relevante Vlaamse stakeholders en doelgroepen met betrekking tot duurzaam organiseren van evenementen worden opgelijst. We brengen hierbij zowel de vraagzijde in kaart (met evenementorganisatoren uit profit- en non-profitsector en lokale besturen) als de (commerciële en niet-commerciële) aanbodzijde (aanbieders van tools en begeleiding).

• Nodenbevraging bij relevante stakeholdergroepen We voeren een kwalitatieve nodenbevraging uit bij relevante Vlaamse stakeholdergroepen om een beter beeld te krijgen van hun beschikbare kennis, data en tools, en anderzijds van hun vragen, verwachtingen en noden met betrekking tot het organiseren van een ecologisch duurzaam evenement. We verkennen hierbij ook uitdrukkelijk de mogelijkheid dat verschillende types van evenementorganisatoren verschillende ambities, motivaties, kennis en noden hebben. Op die manier kunnen we inschatten waar de meerwaarde van toekomstig praktijkgericht wetenschappelijk onderzoek het grootst is. Concreet zullen minstens vier thematische focusgroepsgesprekken worden georganiseerd met de relevante stakeholdergroepen geïdentificeerd in de vorige stap. Indien deze focusgroepsgesprekken onvoldoende diepgaand inzicht leveren rond het thema, zullen bijkomende (follow-up) interviews worden georganiseerd waar verder zal worden gepeild naar hun noden betreffende het organiseren van duurzame evenementen.

Beoogde onderzoeksoutput

• Literatuuroverzicht van de (inter)nationale wetenschappelijke en praktijkgerichte literatuur

• Overzicht van relevante stakeholders en doelgroepen in Vlaanderen

• Aanzet voor een nieuwe subsidieaanvraag rond ecologische duurzaamheid op evenementen

• Roadmap/infographic van de voor de Vlaamse markt beschikbare scans en tools