DOSP-VHR-002905 | Effectieve evaluatie en rapportering in moderne vreemdetalenonderwijs

Leerkrachten moderne vreemde talen (MVT) in het secundair onderwijs zijn op zoek naar effectieve manieren om te evalueren en te rapporteren, om het taalleerproces te ondersteunen en om hun eigen aanpak bij te kunnen sturen. Ze zien de algemene taalvaardigheid van leerlingen dalen en moeten tegemoet komen aan een steeds grotere diversiteit, onder andere door het lerarentekort (met name voor MVT) dat bij veel leerlingen een leerachterstand heeft veroorzaakt maar ook door de meertalige achtergrond van steeds meer leerlingen.

Ze verkennen de mogelijkheden van gedifferentieerde evaluatie en worstelen met het gevalideerd doelenkader; hoeveel gewicht mogen ze toekennen aan kenniselementen (de talige bouwstenen) en hoeveel aan vaardigheden en attitudes wanneer een taakgerichte aanpak en doelgerichte communicatie steeds voorop moeten staan? Een bevraging van Vlaamse taalleerkrachten uitgevoerd door het Vlaams Talenplatform (Arteel, I. e.a., 2022) toont een duidelijke visie: “Bijna de helft van de respondenten meent dat er in de eerste jaren van het taalonderwijs meer gewicht moet worden toegekend aan kennis en later aan vaardigheden (47,51%).”. Maar is dit ook in de geest van het leerplan en het referentiekader voor onderwijskwaliteit dat gebruikt wordt door de onderwijsinspectie? En hoe worden ze hierrond ondersteund door de pedagogische begeleidingsdiensten?

Leerkrachten en scholen hebben handvaten nodig voor effectieve evaluatie en rapportering in MVT-onderwijs op micro-, meso- en macroniveau. We proberen die te formuleren op basis van volgende onderzoeksvragen:

• MICRO – vraag 1.1: Welke evaluatie- en rapporteringsstrategieën ondersteunen het vreemdetaalverwervingsproces? Vraag 1.2: Welke plaats moeten gedifferentieerde, formatieve, summatieve evaluatie en feedback hierin krijgen?
• Vraag 2: Welke goede praktijken zijn er al (evidence-based) en hoe nemen leerkrachten en scholen die methodieken mee in de bijsturing van het leerproces en de eigen onderwijspraktijk, afgestemd op hun specifieke context?
• MESO – vraag 3: Hoe ziet een effectief talenbeleid met afspraken rond evaluatie en de implementatie ervan er juist uit en hoe kunnen vak- en schoolteams komen tot een gedragen visie op evaluatie en rapportering?
• MACRO – vraag 4: Welke visie wordt uitgedragen in onderwijsdecreten, de minimumdoelen, het referentiekader voor onderwijskwaliteit en de leerplannen?

We willen een antwoord formuleren op bovenstaande onderzoeksvragen, op basis van:

• Een verdiepend literatuuronderzoek rond vreemdetaalverwerving en evaluatie in MVT (vraag 1)
• Een samenvatting van de richtlijnen van de overheid en de vertaling ervan door de netten (vraag 4)
• Focusgesprekken en/of interviews met pedagogische begeleidingsdiensten rond hun begeleiding van leerkrachten MVT, vakgroepen en scholen rond evaluatie en rapportering in MVT-onderwijs (vraag 4)
• Een workshop om evaluatiepraktijken binnen MVT-onderwijs in kaart te brengen, om goede praktijken (evidence-based) te kunnen verzamelen en noden te kunnen detecteren, eventueel aangevuld met verdiepende interviews (vraag 2)
• Uitwerking fiches van rapporteringsmethodieken, gelinkt aan het theoretisch kader en vergezeld van motiverende praktijkvoorbeelden/getuigenissen (vraag 2)
• Uitwerking stappenplan voor een effectief talenbeleid rond evaluatie en rapportering in MVT-onderwijs, op basis van Vanbuel, M., Denies, K., Vandommele, G., & Van den Branden, K. (2020b). Taalstimulerende maatregelen in de praktijk. Case-studies naar talenbeleid in secundaire scholen. Gent: Steunpunt Onderwijsonderzoek (vraag 3)
• Focusgesprekken om de herkenbaarheid van het theoretisch kader, de methodieken en het stappenplan en de vorm van de inspiratiegids af te toetsen met vertegenwoordigers van pedagogische begeleiding, het directieniveau, vakgroepniveau (hoofden), leerkrachtniveau en ondersteuningsniveau (vraag 1, 2, 3)

De beoogde onderzoeksoutput is een inspiratiegids die gedissemineerd kan worden via pedagogische begeleidingsdiensten (nieuwsbrieven en websites), de KdG-website en de website Frans + ex-OKAN=défi!, via de (V)EBASO-opleidingen en de praktijkcel s.o. en via congressen. Verdere valorisatie en onderzoek van de effectiviteit van de methodieken is mogelijk door een coachingstraject van een MVT-vakgroep. Dit kan resulteren in wetenschappelijke publicaties.