DOSP-VHR-002937 | Collectieve impact zichtbaar maken

PROBLEEMSTELLING

Sociale impactmeting en impactgedreven handelen zijn ‘hot topics’ in de sociale sector. Verschillende auteurs benadrukken dat het realiseren van impact in deze sector vaak tot stand komt door een wisselwerking van (f)actoren. We moeten eerder spreken van ‘contributie’ dan ‘attributie’. Toch richt veel onderzoek en het ondersteuningsaanbod zich vandaag vooral op het organisatieniveau. Deze focus mist het belang van afstemmen, samenwerken, coördinerend leiderschap en gedeelde indicatoren en registratiesystemen die nodig zijn om complexe sociale problemen samen aan te pakken.

Vanuit dit onderzoeksproject willen we een handelingskader en ondersteuningsaanbod ontwikkelen op maat van de sociale sector, dat rekening houdt met de complexiteit van sociale problemen, de onvoorspelbaarheid van sociale interventies en die de verschillende kennisbronnen en expertises naar waarde schat. We focussen expliciet op de zogenaamde ‘eco-systeem interventies’. Dit zijn casussen waar diverse actoren samenwerken en hun acties ‘orkestreren’ om samen complexe problemen aan te pakken.

Doorheen dit driejarig onderzoeksproject willen we verschillende van dit soort casussen bestuderen om na te gaan waar deze coalities tegenaan lopen in hun samenwerking en om hun effecten zichtbaar te maken. Deze samenwerkingsverbanden bestuderen we in relatie tot de bredere multi-level beleidscontext en evoluerende verwachtingen van overheden en andere donoren wat betreft ‘bewijs’ en ‘impactmeting’. Sociale interventies spelen zich immers niet af in een laboratorium, maar moeten zich afstemmen op een bredere, veranderende (beleids)context.

ONDERZOEKSVRAGEN

Dit brengt ons tot de volgende centrale onderzoeksvraag: Hoe kunnen de kaders rond ‘impactgedreven handelen’ en ‘collectieve impact’ samenwerkingsverbanden van sociale organisaties ondersteunen in het omgaan met complexe sociale problemen?

Deelvragen:

• Op welke manier kunnen sociale organisaties de impact van hun sociale interventies meten en zichtbaar maken?
• Hoe kunnen coalities van sociale organisaties de impact van hun sociale interventies vergroten?
• Welke basiscondities zijn er nodig om met het collectieve impact model aan de slag te gaan in een lokale context vanuit een netwerk- en multi-level governance perspectief?
• Op welke manier kunnen we modellen rond het zichtbaar maken van impact integreren in het werken rond collectieve impact?

METHODOLOGIE

Wat onze onderzoeksbenadering betreft situeert dit PWO zich enerzijds op het raakvlak tussen onderzoek en dienstverlening en anderzijds op het raakvlak tussen klassiek evaluatieonderzoek en actieonderzoek. Met ons onderzoeksproject spelen we in op concrete vragen van het werkveld wat betreft hoe we het orkestreren van samenwerking en het capteren van 'collectieve impact' kunnen bevorderen. We onderzoeken hoe organisaties hier vandaag mee aan de slag gaan, maar we begeleiden ook processen rond samenwerking en dataverzameling en we geven workshops om hier doelgerichter mee aan de slag te gaan. Vervolgens capteren we hun ervaringen met die nieuwe werkvormen en gaan we in gesprek met de coördinatoren om eventueel bij te sturen.

We zijn dus geen onderzoekers die de sociale realiteit neutraal vanop een afstand bekijken, maar we beïnvloeden de processen die we bestuderen om zo bij te dragen tot meer effectieve interventies en ons dienstverleningsaanbod verder uit te bouwen en te verfijnen.

Binnen dit onderzoeksproject werken we met drie type case studies waarbinnen het perspectief van collectieve impact relevant is. We mikken om doorheen de duurtijd van dit onderzoek minstens 9 verschillende cases te onderzoeken, verspreid over deze 3 verschillende typen cases.

Ten eerste, de A way-Home coalities ter bestrijding van dak- en thuisloosheid bij jongeren. We bouwen hier verder op eerder AP onderzoek en vele vragen vanuit het werkveld en Agentschap Opgroeien. Op dit moment begeleiden we 4 verschillende A way home coalities.

Ten tweede, de Wijkverbeteringscontracten die worden gesubsidieerd vanuit de Vlaamse Minister Steden en gemeenten (Binnenlands Bestuur) om uitdagingen in kwetsbare buurten aan te pakken. We kregen hieromtrent concrete vragen vanuit Sint-Niklaas en Denderleeuw. Deze twee case studies starten we op in het eerste jaar van dit PWO en na dit eerste jaar bekijken we de mogelijkheid tot uitbreiding.

Het derde en laatste type case studies ligt nog niet vast en zal in samenspraak met het werkveld worden bepaald. Concreet gaan we dus voor een combinatie van (a) procesbegeleiding en vorming via workshops en lerende netwerken en (b) een meer klassieke evaluatie onderzoek benadering waarin we veelal, maar niet uitsluitend werken met het interviewen van coördinatoren, sociale professionals en cliënten via diepte-interviews en focusgroepen. Deze (kwalitatieve) onderzoeksmethoden worden waar mogelijk aangevuld met de analyse van registratiedata, tevredenheidsurveys en participerende observaties.

Het is daarbij belangrijk dat we uitgaan van een teacher-learner cycle (Pawson, 2013), die stelt dat niet alleen de onderzoekers, maar diverse stakeholders relevante kennis hebben om de effectiviteit van samenwerkingen en interventies te evalueren. Hieruit volgt dat we deze stakeholders betrekken in een recursief proces van assumpties expliciteren en vervolgens toetsen aan de realiteit om die veranderingstheorieën vervolgens te verfijnen en indien mogelijk opnieuw te toetsen.

Het gaat heir dus om mixed-methods odnerzoek waarin de concrete mix afhankelijk is van de specifieke noden en beschikbare data in elke casus.

BEOOGDE OUTPUT

(a) Uitgeschreven vormingsaanbod rond ‘collectieve impact’ en het ‘zichtbaar maken van je uitkomsten’ gericht op sociale (stedelijke) interventies. Dit aanbod is ontwikkeld voor sociale dienstverleners, ondersteuners en lokale netwerken met een gedeelde sociale doelstelling en omvat zowel workshops als studiemateriaal.

(b) Minstens twee publicaties in een professionele tijdschrift of boeken over collectief impactgedreven handelen en de meerwaarde van eco-systeem interventies zichtbaar maken in de sociale sector.

(c) 6 betaalde opdrachten voor externe partners (procesbegeleiding, evaluatieonderzoek of vorming) binnen de looptijd van dit PWO.

(d) Praktische gids voor impactgedreven handelen en samenwerken voor sociale dienstverleners, ondersteuners en lokale overheden in een stedelijke context, met inbegrip van een model van collectief impactgedreven handelen.

(e) Opstart van of actieve deelname aan een leergemeenschap rond impactgedreven handelen en organisatie van een inter- en transdisciplinaire studiedag rond collectieve impact.