DOSP-VHR-002949 | Learning Lines for Teaching Advanced Critical Thinking

Dit onderzoeksproject gaat over het ontwikkelen van effectieve onderwijsstrategieën voor mediawijsheid, kritisch denken en het herkennen van mis- en desinformatie. Het project vertrekt vanuit de vaststelling dat er een groeiende bezorgdheid is over de participatie in het sociale leven en het uitoefenen van actief burgerschap, en dat een van de belangrijkste factoren die deze fenomenen beïnvloeden de lage mediawijsheid is. Mediawijsheid omvat niet alleen digitale vaardigheden, maar ook kritisch denken, visuele geletterdheid en de meer traditionele vormen van geletterdheid. Het project stelt dat de toegang tot technologie, inclusief traditionele en digitale media, niet automatisch leidt tot media- en informatiegeletterdheid, en dat er weinig tot geen infrastructuur is in onze scholen om kritisch denken en media-educatie effectief te onderwijzen.

Het project heeft tot doel een oplossing te ontwikkelen die bestaat uit de combinatie van (1) goed ontworpen visuele progressieroutes (of leerlijnen) voor kritisch denken en media-educatie en (2) realistische, rijke en meeslepende casestudies die kunnen worden ontworpen rond hoaxes, complottheorieën, misleidende reclame, memes, pseudowetenschap, bedrieglijke inhoud, enz.

Daarnaast vertrekt het project vanuit de wetenschap dat de aard van cognitieve vertekeningen en de modellen van het genereren en verspreiden van mis- en desinformatie vaak verborgen blijven, en dat we zelfs als we erover praten nog steeds vatbaar zijn voor manipulatie en misinterpretaties. Dit kan een van de redenen zijn waarom leraren het onderwerp meestal vermijden, en waarom ze terughoudend zijn om te experimenteren en veranderingen aan te brengen in hun onderwijspraktijk. Het project verkent nieuwe onderwijsstrategieën die tegelijkertijd (1) de pedagogische fundamenten voor robuust kritisch denken, mediawijsheid en informatiegeletterdheid vertegenwoordigen, en (2) de verschillende zorgen, angsten en weerstanden van leraren om te veranderen, die talrijke onderzoeken hebben geïdentificeerd, aanpakken.

Het project zal nagaan welke onderwijsstrategieën er gehanteerd worden voor het aanleren van mediawijsheid, kritisch denken en het herkennen van mis- en desinformatie. Daarnaast wordt onderzocht welke zorgen, angsten en weerstanden er leven bij leraren rond voorgaande topics. Op basis van deze kennis worden nieuwe opleidingen ontwikkeld die nadien zullen worden geëvalueerd.

Onderzoeksvragen

Wat zijn de huidige modellen, onderwijsplannen en praktijken op vlak van mediawijsheid, kritisch denken en het herkennen van mis- en desinformatie?

Welke goede praktijken en materialen kunnen geïdentificeerd worden op vlak van progressieroutes (of leerlijnen) en realistische, rijke en meeslepende casestudies?

Welke verschillende zorgen, angsten en weerstanden hebben leraren met betrekking tot het veranderen van hun onderwijspraktijk betreffende mediawijsheid, kritisch denken en het herkennen van mis- en desinformatie?

Op welke manier kan een kwalitatieve en effectieve opleiding georganiseerd worden over mediawijsheid, kritisch denken en het herkennen van mis- en desinformatie?

Methodologie

In een eerste fase worden de bestaande modellen en onderwijsplannen in kaart gebracht via een documentanalyse binnen de verschillende partnerlanden. Daarbij is er aandacht voor de identificatie van progressieroutes en casestudies.

Vervolgens zal er in een tweede fase een grootschalige kwantitatieve studie onder leiding van AP worden opgezet in alle partnerlanden om de huidige onderwerpen die in Europese klaslokalen worden besproken over kritisch denken en de aanpak daarbij in kaart te brengen. Zowel leraren als leerlingen zullen worden gevraagd om een online enquête in te vullen met een lijst van onderwerpen die ze in hun lessen hebben besproken.

In fase drie worden de resultaten van de kwantitatieve studie teruggekoppeld aan de projectpartners om vervolgens aan de hand van focusgroepen de zorgen, angsten en weerstanden van leraren hierover te gaan beschrijven.

In de laatste fase zullen de resultaten van de survey en focusgroepen leiden tot het uitwerken van een opleiding voor het ontwikkelen van informatiegeletterdheid. Dit zal in de laatste fase worden geëvalueerd aan de hand van case-studies en feedbackgesprekken met leerlingen en leerkrachten.

De outputs zullen worden ontwikkeld in samenwerking met alle projectpartners en zullen worden getest, geëvalueerd en verbeterd op basis van de feedback van de doelgroepen vanaf september 2024. Op basis hiervan leidt dit project tot:

Een algemeen (gedeeld) kader voor media-educatie in de 21ste eeuw (gebaseerd op desktoponderzoek, inclusief algemene principes en lokale aanpassingen; het beschrijft het systeem bestaande uit opvoeders, leerlingen, onderwijstechnieken, onderwerpen en definieert daarmee een holistische interventie die gericht is op elk element en de verbindingen tussen de elementen)

Leerlijnen (progressieroutes) voor complexe onderwerpen gebaseerd op zowel literatuur als reële ervaringen van leraren en leerlingen

Hulpmiddelen voor generatief leren in de context van digitale en media-educatie

Casestudies gebaseerd op goede praktijkervaringen, inclusief fact-checking technieken en een innovatieve checklist met instructies voor het bepalen van manipulatieve intentie

Evidence based onderwijsstrategieën voor media-educatie - gericht op het ondersteunen van leraren in hun rol om leerlingen te begeleiden langs de leerlijn van media-educatie en actief burgerschap

De resultaten, het opleidingsmateriaal en de tools zullen worden gepubliceerd op de projectwebsite en andere relevante platforms en zullen vrij toegankelijk zijn voor iedereen die geïnteresseerd is in media-educatie. Daarbij zullen de bevindingen worden verspreid via verschillende kanalen, zoals sociale media, nieuwsbrieven, webinars, workshops, conferenties en publicaties.

Het project zal ook een netwerk van belanghebbenden opbouwen die de outputs kunnen gebruiken, delen en verder ontwikkelen. Het project streeft ernaar om een duurzame en positieve bijdrage te leveren aan de verbetering van de media-educatie in Europa en daarbuiten.