DOSP-VHR-002965 | Mentaal welbevinden en veerkracht studenten 2.0

Probleemschets

Een op de drie studenten in het hoger onderwijs is emotioneel uit balans door stress, angst of een verminderde gemoedstoestand. Uit een recente grootschalige studie van de Vlaamse Vereniging voor Studenten (VVS) blijkt dat 1 op 5 studenten psychische problemen heeft. Het mentaal welzijn van studenten in de gezondheidszorg is de laatste jaren een toenemende reden van zorg. Onderzoek wijst uit dat adolescente vrouwelijke studenten meer last hebben van depressie en angsten vergeleken met adolescente mannelijke studenten. In 2021 heeft Katrien Schryvers (Vlaams parlementslid) de cijfers opgevraagd van de verhouding mannen ten opzichte van vrouwen binnen de zorgberoepen. Hieruit blijkt dat drie kwart van de erkenningen van een zorgberoep nog steeds naar vrouwen gaan. Het beroep ambulancier was hierbij de enige uitzondering.

Daarnaast is het hoger gezondheidsonderwijs theoretisch en praktisch zwaar. Vooral kwetsbare groepen, zoals jongere studenten of studenten met meerdere verplichtingen zoals werk, gezin en sociale activiteiten vinden het moeilijk om een balans te vinden. Daarnaast heeft de coronapandemie ook invloed gehad op het emotioneel welbevinden van de studenten en zorgverleners. Verschillende onderzoeksresultaten tonen aan dat veerkracht en copingvaardigheden belangrijke aspecten zijn om het mentaal welzijn van studenten te verbeteren.

De laatste jaren gaat er meer aandacht naar het ontwikkelen van veerkracht bij studenten in de gezondheidszorg. Dit komt omdat meerdere studies hebben aangetoond dat er een verband is tussen slaagkansen en veerkracht in het hoger onderwijs. Er zijn verschillende onderzoeken uitgevoerd die hebben aangetoond dat veerkracht een belangrijk gegeven is bij het mentaal welzijn van studenten.

Veerkracht versterken kan daarom zeker een meerwaarde bieden aan studenten wat betreft het mentaal welzijn zowel wat betreft de slaagkansen. De studie van Chow et al. (2018) toont dat veerkracht ook tijdens de opleiding versterkt kan worden door een ondersteunende leeromgeving en het frequent overwinnen van stressvolle situaties. Naast schoolprestaties is ontspanning ook belangrijk om de stress te ontladen bij studenten. Er zijn verschillende positieve palliatieve activiteiten die onder de cluster sociale, solidaire en actieve activiteiten vallen waarvan aangetoond is dat zij een positieve impact hebben op stress en veerkracht. Voorbeelden hiervan zijn, tijd doorbrengen of uitstappen doen met vrienden, groepssport, gezelschapsspelen...

'Een gesprek voeren met iemand' is ook belangrijk op een schoolsetting omdat het voorkomen en behandelen van psychische problemen helpt bij het bevorderen van schoolprestaties. AP Hogeschool levert momenteel al een grote bijdrage door het brede aanbod van gratis hulpplatformen op school zoals STUVO. Echter blijkt uit het voorgaande onderzoeksproject (PWO 2022-2023) dat studenten drempels ervaren en hun weg niet vinden in het grote aanbod.

Onderzoeksvragen

In het voorgaande onderzoeksproject (PWO 2022-2023) stond volgende onderzoeksvraag centraal: Wat is de prevalentie en de mate van emotioneel welzijn en veerkracht van studenten vroedkunde, verpleegkunde en ergotherapie en welke noden ervaren zij ter ondersteuning van hun emotioneel welbevinden en veerkracht?

Voorliggend vervolgonderzoek bouwt hierop verder en zet volgende onderzoeksvragen daarbij voorop:

• Onderzoeksvraag 1: Hoe kunnen we de toegankelijkheid tot het ondersteuningsaanbod verhogen en welke veerkrachtversterkende middelen hebben een effect op het optimale behoud en/of verhogen van het mentaal welbevinden en veerkracht van studenten vroedkunde, ergotherapie, toegepaste psychologie en verpleegkunde?
• Onderzoeksvraag 2: Welk ondersteuningsaanbod sluit aan bij de noden van het werkveld om zo studenten gezondheidszorg maximaal te begeleiden in het ondersteunen van hun mentale veerkracht?

Methodologie

Mixed-methods van longitudinaal en kwalitatief onderzoek.

• Focusgroep onder eindgebruikers van bovengenoemde opleidingen in functie van evaluatie van het aanbod aan veerkrachtversterkende middelen.
• Survey (Experience Sampling Method) met meerdere meetmomenten van studentengroepen/opleidingen vroedkunde, verpleegkunde, toegepaste psychologie en ergotherapie.

Een aanbod wordt ontwikkeld volgens de principes van Educational Design Research en op basis van literatuur en bevraging van studenten via focusgroepen en resultaten uit de online bevraging, dit in nauwe samenwerking met de studentenondersteuningsdienst van AP. Na de implementatie zal de haalbaarheid en mate van effect op mentaal welbevinden en veerkracht van de studenten beoordeeld worden door middel van kwantitatieve bevraging onder de gebruikers.

BEOOGDE OUTPUT

• Een aanbod aan veerkrachtversterkende middelen
• (Poster)presentaties van de resultaten op congressen en een multidisciplinaire publicatie in vaktijdschrift