DOSP-VHR-002987 | Lokimpact

Het businessmodel van lokale handel staat onder druk door verschillende uitdagingen, waaronder de stijgende kosten (zoals energie), een dalende koopkracht, indexering van personeelskosten en de opkomst van e-commerce. Dit heeft lange tijd geleid tot een toename van het aantal leegstaande handelspanden in Vlaanderen. Sinds 2023 daalt het aantal leegstaande handelspanden wel, maar dit is te wijten aan een functiewijziging van de panden en niet aan het hebben van een handelsinvulling. De vraag naar winkelvloeroppervlakte neemt immers af, zowel binnen retail en horeca en zowel in kleine gemeenten en in de grotere winkelsteden.

Deze veranderende marktomstandigheden benadrukken de noodzaak voor de lokale handel om het traditionele ‘kalenderdenken’ los te laten en een effectieve datagedreven bedrijfsstrategie te omarmen. Hierbij analyseert men zowel interne als externe data zoals drukte, personeelsbezetting, social media-activiteit, bestedingspatronen, consumententrends, kosten en investeringen en data van lokale ondernemers. Door inzichten uit deze data te benutten kunnen handelaars de operationele keten optimaliseren, het personeel beter opleiden (bv. in het maken van een correcte planning of klantencontact), de klant beter begrijpen en een winkelomgeving creëren die aansluit bij de voorkeuren van de klant. Hoewel onderzoek aantoont dat datagedreven beslissingen aanzienlijke economische voordelen kunnen opleveren, zowel op het vlak van omzetstijging als kostenreductie (Turgut, et al 2018), maakt de retail- en horecasector hier onvoldoende gebruik van en ervaren ze moeilijkheden om deze data in te zetten in hun bedrijfsvoering. Dit project focust op evenementen omdat deze heel wat lokale bezoekers, maar evenzeer bezoekers uit andere steden, provincies en landen fysiek samenbrengen vaak in (de buurt van) kernwinkelgebieden. Indien handelaars datagestuurde keuzes maken en zo hun mate van betrokkenheid bepalen, kunnen evenementen een boost zijn voor de lokale economie en voor de retail- en horecasector (aantrekken nieuwe klanten, omzetstijging, partnerschappen met evenementensector).

Uit vooronderzoek en inzichten uit andere onderzoeksprojecten werden vier concrete noden geïdentificeerd bij ondernemers uit de retail-en horecasector m.b.t. het toepassen van een datagedreven bedrijfsstrategie. Ten eerste leeft er een perceptie dat ‘de kosten’ van een datagedreven strategie (financieel, kennis, tijd) te hoog zijn in vergelijking met ‘de baten’, maar deze kosten/baten worden zelden geanalyseerd (nood 1). Ten tweede evalueren ondernemers hun cijfers vaak subjectief door ze sporadisch te toetsen aan de ervaringen van concullega’s (nood 2). Ten derde ervaren ondernemers die reeds aan de slag gaan met data moeilijkheden bij het analyseren en vertalen ervan naar concrete acties (nood 3). Ten vierde hebben ondernemers onvoldoende zicht op de reële impact van lokale evenementen, zoals een koopzondag, avondshopping, braderie, of een volksfeest (nood 4). Deelname aan lokale evenementen kan een positieve impact genereren (zoals extra inkomsten en zichtbaarheid en nieuwe partnerschappen), maar kan ook (verborgen) kosten met zich meebrengen. Om de beslissing om deel te nemen aan een evenement (bijvoorbeeld de mate waarin een ondernemer investeert) beter te onderbouwen zijn data m.b.t. evenementen bijzonder waardevol.

Het project LokImpact heeft als doel om bestaande kennis over datagedreven bedrijfsvoering in de retail- en horecasector te bundelen, te vertalen en te verspreiden, met een focus op de impact van lokale shopping- en belevingsevenementen. We ontwikkelen een datagedreven impactmeetkader waarmee de waardeketen zelf aan de slag kan.

Beoogde resultaten:

In een co-creatieproces verzamelen, analyseren en bundelen we kennis rond: (1) bestaande methodes voor het meten van de impact van evenementen; (2) samenbrengen van de noden van de stakeholders tot use cases; en (3) matchen van use cases met meetmethodes en beschikbare gegevens vanuit de waardeketen.

We vertalen de verzamelde kennis naar de praktijk door het ontwikkelen van het datagedreven impactmeetkader met vijf specifieke bouwblokken: data (welke impactdata zijn al beschikbaar en kunnen worden verzameld?), analyse (hoe kunnen data omgezet worden in betrouwbare inzichten?), gebruiker (hoe kunnen data omgezet worden in bruikbare inzichten en acties?), business (hoe kunnen data gebruikt worden om omzet te verhogen en kosten te verlagen?) en implementatie (hoe kunnen gebruikers aan de slag met dit impactmeetkader?).

We testen de bouwblokken binnen twee proeftuinen (Mechelen en Leuven) en binnen zes pilots (één shoppingzondag, één avondshopping en één belevingsevenement per proeftuin).

We maximaliseren de kennisverspreiding van het impactmeetkader, waarbij de waardeketen zelf actief betrokken wordt. Het bouwblok ‘business’ bevat bovendien een segment rond governance om de duurzaamheid van onze projectresultaten te waarborgen door samenwerking tussen verschillende spelers binnen het werkveld te stimuleren (versterkt door de integratie van kassa- en reservatiesystemen binnen deze herindiening). De betrokkenheid van docenten en studenten verzekert de doorstroom van deze kennis naar het onderwijs. We zetten actief in op het betrekken van koepelorganisaties en beroepsverenigingen zoals UNIZO, Guidea en handelaarsverenigingen.