DOSP-VHR-003020 | Belt and road initiative: Consequenties van het Chinese ‘Belt and Road Inititiative’ voor de rol en positie van de Vlaamse havens en logistiek

PROBLEEMSCHETS In oktober 2013 lanceerde de Chinese President Xi Jinping het One Belt, One Road (OBOR) initiatief. Het bestaat uit een massief investeringsproject van 4-8 triljoen dat over 60 landen loopt en meerdere decennia zal duren. Het objectief is de transportverbindingen tussen Azië en Europa (en zijdelings ook Afrika) te verstevigen en ook de tussenliggende gebieden te ontsluiten. Het moet de Chinese maakindustrie de kans geven om op te stijgen in de waardeketen en te evolueren naar een producent van hoogwaardige producten, gebaseerd op regionale toeleveranciers en onderaannemers die dan de laagwaardige componenten aanleveren.

De BRI rust op twee pijlers; de eerste is maritiem (Belt), Chinese bedrijven investeerden bijvoorbeeld al zwaar in Europese havens zoals Piraeus en Zeebrugge. De tweede is continentaal (Road) met ontwikkeling van spoor- en wegverbindingen vanuit het Chinese hartland zuid- en westwaarts, zo komen er nu regelmatige treinen uit Chongqing aan in Duisburg, Gent en zelfs Zeebrugge. De verschuiving van transportstromen naar Zuid-Europese havens of naar continentale transportvormen zou grote consequenties kunnen hebben voor de havens in de Hamburg-Le Havre range en de ervan afhangende Europese distributiecentra in de Vlaams-Nederlandse Delta (VND).

PROJECTDOEL & METHODOLOGIE Het onderzoek wil in eerste instantie, vertrekkende van een literatuur en veldstudie van de geplande en mogelijk projecten, de mogelijke effecten beschrijven van het BRI voor de Vlaamse logistiek. Vervolgens wil het, vertrekkend van een ketenkostenmodel, de implicaties voor de West-Europese havens monetariseren. De focus ligt hierbij op de directe kosten, de tijdskosten maar ook de externe milieukosten. Tot slot wil het lokale, regionale en supranationale strategieën voor de betrokken bedrijven en overheden meegeven om de voordelen van het BRI te maximaliseren en de nadelen tegen te gaan. Dit alles met een iteratieve terugkoppeling met het werkveld om het voortschrijdend inzicht te toetsen.

Concreet, het is een complex onderwerp met veel verschillende aspecten, de onderzoeksvragen zijn dan ook uitgebreid en diep gelaagd. DEEL 1 Detailomschrijving van BRI (kwalitatief)

• Wat houdt het BRI nu precies in en wat is het tijdsbestek van het project? (Wat is er al uitgevoerd? Wat is er concreet gepland? Wat zijn de nog niet geplande projecten?)
• Wat houdt het Belt deel in detail in? (Wat is gepland in de Europese unie? Waar zijn knelpunten die relevant zijn voor de EU?)
• Wat houdt het Road deel in detail in? (Wat is gepland in de Europese unie? Waar zijn knelpunten die relevant zijn voor de EU?)
• Wat is de rol van de Asian Infrastructure Investment Bank en Hoe verhoudt die zich tegenover de EIB en de Wereldbank?

DEEL 2 Directe ketenkosteneffecten (kwantitatief) Hoe beïnvloedt het BRI de generaliseerde ketenkosten van de maritieme ketens door VND?

• Hoe zal de Belt-route zich verhouden, kostgewijs, tegenover de huidige VND-route?
• Hoe zal de Road route zich verhouden, kostgewijs, tegenover de huidige VND-route?
• Hoe zal BRI het marktaandeel van VND als Europese maritieme Hub en Europese maritieme toegangspoort beïnvloeden?

DEEL 3 Externen kosteffecten (kwantitatief) Hoe veranderen de verschillende BRI-routes de externe (milieu) kosten tegenover de huidige routes, dit zowel wat betreft het Road-aspect als het Belt-aspect?

DEEL 4 Scenario analyse (kwalitatatief) Wat zijn de factoren die het succes of het falen van BRI in Europa kunnen beïnvloeden?

• Welke scenario’s zijn er mogelijk?
• Wat is de waarschijnlijk van elk scenario?
• Wat zijn de effecten van elk scenario op de West-Europese havens?
• Hoe kunnen de actoren in de havengeorienteerde ketens zich voorbereiden op de verschillende scenario’s?

DEEL 5 Beleidsmaatregelen ter bescherming op de marktpositie van de VND (kwalitatief) Wat kunnen de verschillende beleidsniveaus doen? • Hoe kunnen de actoren in de VND BRI gebruiken ter versterking van zijn marktpositie? • Hoe kunnen de actoren in de VND BRI bijsturen om zijn marktaandeel te bewaren?

Voor de kwalitatieve delen wordt gebruik gemaakt van een literatuurstudie, interviews met bevoorrechte getuigen en bezoeken aan belangrijke knooppunten. De interviewees, allen professionele specialisten uit de logistieke (haven)sector of relevante beleidsmakers, zullen gecontacteerd worden via de sectororganisaties zoals VEA en OTM, de partnerscholen en het eigen netwerk. Voor de interviews zal gewerkt worden met een vast panel van deelnemers om doorheen het verloop van het project de gaandeweg vergaarde informaties te kunnen aftoetsen in een Delphi stijl (Landeta, 2006; Linstone & Turoff, 2011)