DOSP-VHR-003029 | Living Lab - Participatief onderzoek met studenten naar het energieverbruik, thermisch comfort en energieverlies van een geklasseerd monument en een nieuwbouw

Onderwijsinstellingen dienen de leerproductiviteit van studenten te stimuleren. Eén manier om dat te realiseren, is door een optimaal thermisch comfort (i.e., warm maar ook niet te warm) en luchtkwaliteit (i.e., verluchting) in de leslokalen te voorzien. Tegelijk verbruiken onderwijsinstellingen veel energie voor het realiseren van dat thermisch comfort. Het hoge energieverbruik is een gevolg van de zeer grote volumes (gewoonlijk meer dan 10 000 m3) en het feit dat onderwijsinstellingen toegankelijk moeten zijn voor een groot aantal studenten.

Hierdoor hebben gebouwen zoals die van de Hogere Zeevaartschool Antwerpen eerder een matige energiescore (188.91 kWh/m2). Dit heeft als gevolg dat dergelijke gebouwen een substantiële bijdrage leveren in de uitstoot van broeikasgassen (CO2) en andere polluenten die de luchtkwaliteit (NOx, fijn stof) beïnvloeden. Om de bewustwording bij studenten en personeel over het energieverbruik aan de Hogere Zeevaartschool Antwerpen te verhogen en om weloverwogen beslissingen te kunnen nemen om de uitstoot te verlagen, dienen we (1) het energieverbruik van het gebouw in kaart te brengen, (2) het thermisch comfort van individuele studenten te optimaliseren, en (3) de grootste lekken in de gebouwenschil te lokaliseren.

De start van dit project valt samen met grote infrastructuurwerken die momenteel aan de Hogere Zeevaartschool worden voorbereid en die in de periode 2019-2022 zullen worden gerealiseerd. Momenteel bestaat het hoofdgebouw van de Hogere Zeevaartschool Antwerpen uit een modernistisch gebouw van 1931 - 1933 dat sinds 1995 als geklasseerd monument is erkend. Het historische gebouw werd in 1953 van een extra vleugel voorzien. Momenteel wordt het ganse gebouw met stookolie verwarmd met een eerder verouderde ketel (merk + jaar). Er is geen gasaansluiting op de site aanwezig. De Hogere Zeevaartschool bevindt zich in een open gebied nabij de Schelde in de nabijheid van verkeeraders, kanalen en industrie.

Tijdens de infrastructuurwerken zal deze vleugel in 2019 worden afgebroken, waarna een nieuw gebouw in de periode 2024-2026 in de plaats zal worden opgetrokken. De nieuwbouw voldoet aan de hedendaagse normen qua energiebesparende maatregelen zoals isolatie, de meest efficiënte ketels en alternatieve energiewinning. In 2026-2027 zal het historische gebouw worden gerestaureerd. Ook de nieuwbouw zal met stookolie worden verwarmd omdat er geen beter alternatief werd gevonden. Tijdens de restauratie zal ook het verwarmingssysteem worden vernieuwd.

De infrastructuurwerken zullen leiden tot een extreme tegenstelling beschermd monument versus nieuwbouw. Dit maakt de Hogere Zeevaartschool Antwerpen tot een unieke Living Lab omgeving. Het doel van dit project is om een netwerk aan goedkope meetsystemen in de onderwijsinstelling uit te rollen zodat energieconsumptie, thermisch comfort en energieverlies via de zwakke plekken in de gebouwenschil kan worden opgevolgd. Studenten en docenten zullen via onderzoek het Living Lab platform verder verfijnen en kunnen de vergaarde gegevens verwerken. Op basis van de verwerkte gegevens, zullen maatregelen worden geformuleerd (bv., creëren van sassen bij buitendeuren, betere afstelling verwarming) die de uitstoot van broeikasgassen zullen reduceren. Het platform zal studenten en personeel informeren, zal gedragswijzigingen katalyseren, en zal bepaalde beslissingen kunnen onderbouwen die de uitstoot van broeikasgassen reduceren.