DOSP-VHR-003069 | Kennisrijk, kansrijk? Kleuters Leergierig Aan de Schoolstart (KLAS)

Dit project richt zich op het verbeteren van de leerprestaties en gelijke onderwijskansen in het kleuteronderwijs in Vlaanderen door de kenmerken en mogelijke effecten van een systematisch opgebouwd kennisrijk curriculum vanaf jonge leeftijd in kaart te brengen.

De prestaties in taal en wiskunde in het Vlaams (basis-)onderwijs tonen al jaren een dalende trend, wat zorgwekkend is aangezien deze vaardigheden essentieel zijn voor verdere persoonlijke ontwikkeling en maatschappelijke participatie. Leerachterstanden worden vaak al vroeg in de ontwikkeling gevormd, wat de noodzaak onderstreept om kleuters kwalitatief hoogstaand onderwijs te bieden. Onderzoek toont aan dat een systematische opbouw van een kennisbasis over een langere periode positieve effecten heeft op taalontwikkeling, rekenvaardigheden en sociaal-emotionele vaardigheden.

Kwaliteitsvol kleuteronderwijs en gerichte curriculuminterventies kunnen bijdragen aan het verkleinen van verschillen tussen kinderen met diverse sociaal-economische achtergronden. Dit project onderzoekt de curriculumkenmerken, effecten en implementatievoorwaarden op verschillende niveaus (supra, macro, meso, micro en nano) op de leeruitkomsten en onderwijskansen.

We combineren hiervoor internationale toonaangevende expertise rond kennis, kleuters en curricula, zowel inhoudelijk als methodologisch, in één ambitieus project. Vermits diepgaande inzichten over kennisrijke kleutercurricula voornamelijk buiten de Vlaamse context opgebouwd en bestudeerd zijn, knopen we bewust een internationale samenwerking aan met Universiteit Utrecht en Queens University Belfast.

De centrale onderzoeksvragen zijn: Welke impact heeft curriculum (op supra-, macro-, meso-, micro- en nanoniveau) op de leeruitkomsten van leerlingen in het basisonderwijs? Welke curriculumkenmerken hangen het sterkst samen met een positieve impact op leeruitkomsten en gelijke onderwijskansen? Welke implementatievoorwaarden kunnen we onderscheiden op de verschillende curriculaire niveaus? Welke randvoorwaarden faciliteren de effectieve implementatie van een kennisrijk kleutercurriculum (op alle niveaus uitgezonderd supra)?

Hoe kunnen de randvoorwaarden die de effectieve implementatie van een kennisrijk kleutercurriculum faciliteren (op alle niveaus uitgezonderd supra) inhoudelijk en structureel vormgegeven worden binnen de Vlaamse onderwijscontext?

De uitvoering van het onderzoeksproject is opgedeeld in drie luiken: een literatuurstudie, een empirisch onderzoek en de contextualisering van de bevindingen in de Vlaamse onderwijscontext. De eerste fase omvat een systematische review van bestaande literatuur om wetenschappelijke inzichten te verzamelen over de effectieve implementatie van curricula die leeruitkomsten versterken.

Daarnaast wordt een systematische review uitgevoerd om empirische evidentie te verzamelen over kennisrijke curricula. Het tweede luik identificeert de randvoorwaarden voor een succesvolle opmaak en implementatie van kennisrijke kleutercurricula in vergelijkbare onderwijssystemen. Drie internationale cases van succesvolle implementatie van kennisrijke kleutercurricula worden diepgaand geanalyseerd via diepte-interviews, vergelijkende documentanalyse, focusgroepsgesprekken en klasobservaties.

In het derde luik worden de bevindingen getoetst en aangepast aan de Vlaamse onderwijscontext. Dit omvat focusgroepen met relevante stakeholders op verschillende niveaus (macro, meso, micro, en nano) en de ontwikkeling van concrete aanbevelingen en beleidsrichtlijnen. De resultaten zullen beleidsmakers en curriculumontwerpers helpen om gerichte keuzes te maken bij het ontwerpen en implementeren van curricula.

Daarnaast zal het project concrete handvatten bieden voor leraren en scholen om een kennisrijk curriculum effectief te integreren. Tot slot doen we een aantal voorstellen tot valorisatie van de resultaten van het onderzoeksproject.