DOSP-VHR-003104 | Polyfoon Antwerpen XVII & XXI

Voor het academiejaar 2022-2023 kiezen we met UP voor continuïteit en vernieuwing. De beleidsperiode 2021-2023 die we met onze onderzoeksgroep uitgestippeld hebben en vormgeven, zet het gegeven van meerstemmigheid centraal. Deze onderzoekslijn en thematische inspiratiebron voor nieuwe onderzoeksprojecten hebben we breed ingevuld: naast voor de hand liggende muzikale betekenissen rond polyfonie, kan het inhoudelijk en methodologisch (in brede zin of quasi-metaforisch) gaan over het creëren van uitdrukkingsruimte voor een diversiteit aan (soms onderbelichte of onderdrukte) stemmen en perspectieven, met harmonieuze, “concerterende” of “dissonerende” resultaten. Daarnaast weerspiegelt het de facto de diversiteit van de lopende en nieuwe onderzoeksprojecten.

In het komende academiejaar willen we dit open en uitnodigende thema centraal blijven stellen en verder uitwerken. We presenteren een project rond vocale zeventiende- en vroeg-achttiende-eeuwse Antwerpse muziek, waarbij recent ontdekt en deels ontsloten repertoire verder artistiek geëxploreerd en gecontextualiseerd zal worden. Onze onderzoeksgroep beschikt over heel wat transcripties van nooit of zelden uitgevoerde muziek, zoals missen van Philippus Van Steelant, muzikaal theater uit de Antwerpse rederijkerscontext, religieuze muziek van Alphonse D’Ève, en motetten uit het Mechels aartsbisschoppelijk archief. Het huidige onderzoeksproject Een polyfoon conservatorium, geleid door dr. Eugeen Schreurs en dr. Liselotte Sels, kent eveneens nog belangrijke uitlopers in het komende academiejaar. Verder laten we ons bij het uitwerken van het meerstemmigheidsthema ondersteunen door een team van mensen met specifieke profielen en expertisedomeinen, zowel binnen drama als binnen muziek, en op het kruispunt daartussen. Voor het komende academiejaar willen we het interdisciplinaire en actuele project rond meerstemmigheid verder vormgeven en implementeren, en de uitbouw van UP tot een actieve, hechte, meerstemmige onderzoeksgroep mee ondersteunen.

Onderzoeksvragen:

1. Hoe kunnen we het meerstemmigheidsconcept verder invullen en er nieuwe betekenissen en mogelijkheden rond creëren? Hoe kunnen we dit concept verder als een leidraad en inspiratiebron laten functioneren binnen onze onderzoeksgroep en bij uitbreiding in de conservatoriumopleidingen? Hoe kunnen we een de facto meerstemmig dialogerende onderzoeksgroep cultiveren? Hoe kunnen we de link met de dramaopleiding verder versterken en proactief “meerstemmige” samenwerkingen smeden en nieuwe onderzoekers rekruteren?
2. Hoe kunnen we het diverse wereldlijke en religieuze zeventiende- en vroeg-achttiende-eeuwse Antwerpse vocale repertoire verder ontsluiten, artistiek exploreren en contextualiseren?

Methodologie:

1. a) Verder organiseren en inhoudelijk uitwerken van ontmoetings-, presentatie-, dialoog- en discussiemomenten van de onderzoeksgroep, zoals de jaarlijkse UPdag en de maandelijkse meetUPs. b) Begeleiden van de inhoudelijke groei en ontwikkeling van de onderzoeksgroep tot een steeds meerstemmiger geheel, bevorderen van de interactie en interne coherentie binnen onze onderzoeksgroep, inhoudelijke en organisatorische voorbereiding en assistentie meetUPs en UPdagen, begeleiding onderzoeks- en doctoraatsaanvragen, artistieke bijdragen aan de output van het deelproject “Een polyfoon conservatorium”. Dit alles in nauw contact met het UP-team en in samenwerking met coördinator Liselotte Sels. c) Opvolgen van de werking van UP, zoeken naar aansluiting bij de onderzoekslijnen en -activiteiten van UP (zowel binnen als buiten bestaande opleidingsonderdelen van drama), warm maken van studenten, collega’s en alumni voor onderzoeksactiviteiten en hen begeleiden in de ontwikkeling ervan, wegwerken van eventuele barrières, bijwonen van toonmomenten vanuit het oogpunt van prospectie, mee voorbereiden en begeleiden van onderzoeksaanvragen binnen drama,… Dit alles in nauw contact met het UP-team en relevante UP-onderzoekers.
2. a) Definitieve finalisering van de reeds gemaakte transcripties van het aangehaalde repertoire (missen van Philippus Van Steelant, muzikaal theater uit de Antwerpse rederijkerscontext, religieuze muziek van Alphonse D’Ève, en motetten uit het Mechels aartsbisschoppelijk archief); eventueel uitwerken van nieuwe transcripties; ontsluiten van de transcripties (partituren) via online publicatie; organiseren van de uitvoering van de getranscribeerde werken i.s.m. opleidingsonderdelen zoals kamermuziek en musiceerpraktijk; publicatie van artikels, of andere (formele en minder formele) publicatieformats, over deze werken, hun uitvoeringspraktijk, en hun historische context, i.s.m. inhoudelijke experts. c) Organiseren van workshops/masterclasses voor studenten – i.s.m. de WHIPP (werkgroep historically informed performance practice) en eventueel Musiceerpraktijk – rond de uitvoeringspraktijk van de recent ontdekte, gecreëerde en opgenomen “Antwerpse Requiems” van Steelant, geleid door zangers en muzikanten van cantoLX en B’Rock o.l.v. Frank Agsteribbe.

Planning: De onderzoeksactiviteiten zullen grotendeels doorlopend en gelijktijdig worden uitgevoerd tijdens het academiejaar 2022-2023. Enkele mijlpalen in het academiejaar helpen om de taken te structureren: • September-oktober: aanvang academiejaar en project -> overleg met alle betrokkenen van de deelprojecten; stand van zaken in de deelprojecten in kaart brengen; aanstelling N.N. 3 X 20% VTE • September of oktober: UPdag met presentaties, discussies en ontmoetingsmomenten • September-december: concertreeks Woensdagklanken in Museum Vleeshuis i.k.v. “Een polyfoon conservatorium” • Oktober: uitvoeringen en CD-release “Antwerpse requiems” van Steelant -> workshop/masterclass voor studenten door cantoLX en B’Rock - eventueel te hernemen tijdens NextDoors • Oktober: activiteiten i.k.v. ARTICULATE • Oktober-november: intensieve begeleidingsperiode voor nieuwe onderzoeksaanvragen 1 december • Januari-februari 2023: intensieve begeleidingsperiode voor nieuwe doctoraatsaanvragen 1 maart • Februari 2023: activiteiten i.k.v. NextDoors • September 2023: eindrapportering Maandelijks doorheen het academiejaar: meetUPs (bijeenkomsten van de UPleden rond specifieke relevante thema’s, lopende onderzoeksprojecten, groepsvorming, dialoog en toekomstige werking) Semestrieel doorheen het academiejaar: publicatie UPletter (nieuwsbrief naar de achterban); afwerking transcripties en organisatie uitvoering (en eventueel opname) getranscribeerde muziek; hieraan verbonden publicaties en documentatie.

• Workshop/masterclass over de uitvoeringspraktijk van 17e-eeuws vocaal repertoire uit onze regio, met een casestudie van Steelants “Antwerpse Requiems”, geleid door cantoLX, B’Rock en Frank Agsteribbe, voor de studenten van het KCA, in samenwerking met de muziekopleiding (musiceerpraktijk, WHIPP, ...)
• Bijdrage aan de realisatie van de CD “Antwerp Requiem” bij Pentatone (cantoLX, B’Rock, Frank Agsteribbe), in samenwerking met Museum Vleeshuis, Labo XIX-XX en Studiecentrum voor Vlaamse Muziek
• Transcripties met kritisch commentaar van onontgonnen 17e- en 18e-eeuws repertoire uit onze regio (zie boven); online publicatie en verspreiding van deze transcripties
• Uitvoering (en mogelijk opname) van het getranscribeerde repertoire binnen en buiten (opleidingsonderdelen van) het KCA
• Artikelen of informele publicaties over het getranscribeerde repertoire, de historische context ervan, en praktische uitvoeringsaspecten, in samenwerking met inhoudelijke experts
• UPdag #4 met presentaties, discussies en ontmoetingsmomenten
• Maandelijkse meetUPs van de UP-leden, over specifieke relevante thema’s, lopende onderzoeksprojecten, groepsvorming, dialoog en toekomstige werking van de onderzoeksgroep
• Semestriële UPletter (nieuwsbrief voor de achterban)
• Een hechte, interactieve, meerstemmige onderzoeksgroep
• Kwalitatieve onderzoeks- en doctoraatsaanvragen, en lopende en toekomstige onderzoeksprojecten en doctoraten die het thema meerstemmigheid uitdiepen, ontwikkelen, concretiseren, cultiveren en erkenning geven.