DOSP-VHR-003211 | Hoe de schurk een goed voorbeeld werd

Dit project start – zoals zo vaak in de artistieke praktijk – vanuit een persoonlijk dilemma. Mijn veertienjarige dochter vraagt: “Mama, Palestina en Israël, dat geweld, ik snap er niets van. Voor wie moet ik zijn?” Ik antwoord zo goed ik kan als moeder. Maar welke artistieke mogelijkheden staan als maakster van jeugdtheater tot mijn beschikking om morele vraagstukken aan te kaarten?

Als symboolfiguur binnen morele conflicten is het archetype van de schurk(e) representant(e) voor dat wat een samenleving als haar schaduwkant beschouwt. Morele kaders zijn echter zelden helemaal helder. Oriëntatie in dit ambigue veld gebeurt vaak door simplificatie en een weergave van de schurk(e) in gemakkelijk herkenbare uitvoeringen.

Stereotypering in esthetiek en personagevorming is een traditioneel theatraal middel om een dramatisch conflict te benaderen. Deconstructie van stereotypen nuanceert vastgeroeste denkpatronen, maar roept ook vragen op naar het narratief in drama.

Vanuit literatuurstudie met een focus op de ‘schurkachtigheid’ van enkele notoire schurken, inzichten uit filosofie, antropologie en psychologie, en een archiefonderzoek, bestaat dit project vervolgens uit practice as research a.d.h.v. het creatieproces van een lecture performance voor adolescenten. Een ‘meterklas’ (een 4de middelbaar) begeleidt het proces als focusgroep.

Door middel van een audiologboek met participant observations, video-opnames van het creatieproces en de focusgroepgesprekken poogt het onderzoek bevindingen te destilleren die een antwoord formuleren op de onderzoeksvraag: Hoeveel deconstructie kan de schurk(e) aan zonder zijn/haar rol als ‘kwade’ archetype in de podiumpraktijk kwijt te raken? De onderzoeksresultaten worden onder meer gedeeld in masterclasses met studenten van het KCA (Educatieve Master Drama en Bachelor Drama).

De output omvat (1) een werksessie tijdens de Art & Research Days Articulate in oktober 2025. De beoogde speelse uitwisseling met medeonderzoekers staat in het teken van ‘schurkachtige lichamelijkheid/belichaamde schurkachtigheid’.

In april ’26 wordt (2) een masterclass in de Educatieve Master Muziek & Podiumkunsten, afstudeerrichting Drama in de specifieke vakdidaktiek spelen voorzien in vorm van een workshop.

In dezelfde periode staat ook een (3) lecture voor de Bachelor 1 Drama in het opleidingsonderdeel onderzoek gepland. De (4) lecture performance Hoe de schurk(e) een goed voorbeeld werd zal in mei 2026 bij de productionele partner hetpaleis getoond worden.

Verder is een (5) artikel voorzien dat door het KJTZ gepubliceerd zal worden op hun online forum, zoals een (6) paper die wordt aangeboden in een open call voor ITYARN (International Theatre Young Audiences Research Network) in augustus 2026.