DOSP-VHR-003265 | De top der sentimentele bevestiging. Paul van Ostaijen en het muzikale modernisme 1914-1930

In dit project gaan we op zoek naar de soundtrack bij het artistieke universum dat de Antwerpse schrijver Paul van Ostaijen (1896-1928) oproept in zijn werk. We maken daarvoor een dwarsdoorsnede van het muzikale leven in Antwerpen tussen 1910 en 1930, met zijn verscheidenheid aan muziekgenres, componisten en uitvoeringspraktijken.

Naast de aanhoudende populariteit van de opera- en operettecultuur, krijgen in die jaren heel wat nieuwe muziekstijlen voet aan de grond: tango, charleston, foxtrot, jazz. Tegelijkertijd tieren ook film- en amusementsmuziek er welig en botsen de uitlopers van de romantische muziektraditie op de modernistische avant-garde.

Het wereldbeeld dat Paul van Ostaijen in zijn oeuvre construeerde (in het beschouwende werk) en tot leven wekte (in zijn poëzie, proza, theater) is zeer rijk en doordacht. De doorbraak van het modernisme in Vlaanderen, zowel in de literatuur en in de kunst, als in bredere zin, zou zonder dit werk haast ondenkbaar zijn geweest. Zowel het literaire als beschouwende deel van dat oeuvre is veelvuldig onderwerp van onderzoek geweest, maar hoewel er in het werk van Van Ostaijen veel aandacht is voor muziek, is de muziek zelf in het onderzoek tot op heden een onderbelicht element gebleven.

Uitgaand van de vaststelling dat het programma van de moderne kunst voor Van Ostaijen een collectieve en multidisciplinaire aangelegenheid was, doorbreken we de grenzen tussen de verschillende kunstdisciplines. We verkennen het muzikale landschap waarin het werk van Van Ostaijen tot stand kwam en belichten de invloed die zijn denkbeelden uitoefenden op de componisten en musici van zijn tijd.

In een tweede fase onderzoeken we hoe deze muziek aangewend kan worden voor de bewerking van de theatertekst De top der sentimentele bevestiging voor hedendaags muziektheater.

De output van het hier voorgestelde onderzoek valt uiteen in drie categorieën: de materiaalverzameling, uitvoeringen en wetenschappelijke uitgaven en artikelen.

Materiaalverzameling De muziekstukken, programma’s en verhalen die uit het onderzoek zullen voortkomen zullen ontsloten worden op een website met verhalen en context. Op deze website zullen we ook bootlegopnames van een genereuze selectie van de ontsloten partituren publiceren (i.s.m. ondersteunende experten).

Uitvoeringen Het verzamelde materiaal zal onderzocht en uitgevoerd worden in projectsessies met studenten uit diverse opleidingen. We voorzien een drietal presentatiemomenten met experten en/of studenten, zowel op het KCA, bijvoorbeeld in het kader van het onderzoeksfestival Articulate, als bij onze partners. Verder voorzien we professionele opnames van een afgewogen selectie van de ontsloten partituren.

Wetenschappelijke artikelen en uitgaven De wetenschappelijke reflectie op het onderzoek zal haar weerslag krijgen in een tweetal artikelen in wetenschappelijke tijdschriften (Forum+, Zacht Lawijd, De Parelduiker, ...). We zullen voorts een selectie van de ontsloten partituren ter publicatie aanbieden bij gespecialiseerde uitgeverijen als Musikproduktion Höflich, München, of het International Music Score Library Project.