DOSP-VHR-003269 | Effectieve didactieken voor samenwerkingscompetenties

PROBLEEMSTELLING

Er bestaat een kloof tussen de vaardigheden die studenten bezitten en de evoluerende maatschappelijke verwachtingen. Momenteel ligt de focus in het hoger onderwijs nog voornamelijk op hard skills (of beroepsspecifieke competenties) die ervoor zorgen dat studenten een beroep kunnen uitoefenen. Echter, het onderwijslandschap verschuift naar duurzaamheid en een meer holistische benadering van leren, met een verhoogde nadruk op levenslang leren en generieke competenties.

Het gaat niet alleen om het verwerven van hard skills voor specifieke beroepen, maar ook om het cultiveren van generieke competenties die essentieel zijn om gedurende het hele leven aan de verwachtingen van de samenleving te voldoen (of ‘skills for life’ https://www.voced.edu.au/content/ngv:91345). Inmiddels zijn er veel competentiekaders ontwikkeld voor het hoger onderwijs (bv. raamwerk generieke competenties door UGent), maar ook met specifieke aandacht voor duurzaamheid (ICOM voor internationalisering, Entrecomp-kader voor ondernemerschap, competenties voor een leven lang leren, of KYSS-model voor soft skills).

Veel studenten ondervinden moeilijkheden bij het ontwikkelen van deze generieke vaardigheden, waarbij de cruciale rol van het hoger onderwijs wordt benadrukt. Ondanks deze erkenning zijn veel opleidingen zoekende naar een balans tussen het aanbieden van beroepsspecifieke en meer generieke competenties enerzijds en effectieve manieren om de ontwikkeling van deze generieke competenties in hun onderwijsmethoden op te nemen anderzijds. Er is ook behoefte aan erkenning van het belang van het bevorderen van deze vaardigheden en het creëren van bewustzijn over hun betekenis.

De onderwijsvisie van AP streeft ernaar dat alle opleidingen aan de AP Hogeschool tegen 2025 de nadruk leggen op generieke competenties. In het kader van het realiseren van deze onderwijsvisie zijn daarom de duurzaamheidscompetenties (DC) in 2022 uitgerold (https://intranet.ap.be/a6-duurzaamheidscompetenties). Ondertussen gingen alle opleidingen binnen AP al met deze DC aan de slag en legden ze leerdoelen vast in hun curriculum die aan de subdoelen van de DC werken. Uit gesprekken met de Dienst onderwijsontwikkeling van AP blijkt echter dat opleidingen moeite hebben met het ontwikkelen van bepaalde duurzaamheidscompetenties, met name de competentie ‘samenwerken’.

De competentiematrix laat zien dat zowel de bachelors, graduaats- en de masteropleidingen worstelen om effectieve didactische methoden te vinden en in te zetten voor het ontwikkelen van effectieve samenwerkingscompetenties. Daarom is het noodzakelijk om te onderzoeken hoe de opleidingen kunnen worden ondersteund bij het ontwikkelen van effectievere samenwerkingscompetenties.

ONDERZOEKSVRAAG

1. Wat betekent de duurzaamheidscompetentie ‘samenwerken’ binnen de context van hoger onderwijs? Welk studentengedrag (indicatoren) kan met samenwerken geassocieerd worden?

2. Welke effectieve methodieken zijn er om de duurzaamheidscompetentie ‘samenwerken’ binnen een opleiding te ontwikkelen?

3. Welke noden hebben opleidingen voor wat betreft een didactische fiche over de duurzaamheidscompetentie ‘samenwerken’?

4. Op welke manier kan een didactische fiche opleidingen ondersteunen in het ontwikkelen van de duurzaamheidscompetentie ‘samenwerken’?

METHODE

OV1 en OV2 zullen beantwoord worden via een literatuurverkenning (desk research). Voor OV2 gaan de onderzoekers – naast het uitvoeren van desk research – op zoek naar een good practice binnen AP via een diepte-interview. Om OV3 en OV4 te beantwoorden zullen de onderzoekers participatief onderzoek opzetten met 4 opleidingen (2 graduaten en 2 bachelors). Het doel is om twee didactische fiches op te stellen (één voor graduaats- en één voor bacheloropleidingen) om de duurzaamheidscompetentie ‘samenwerken’ verder te ontwikkelen in deze vier opleidingen. Eerst brengen de onderzoekers via een focusgroep noden van de opleidingen hieromtrent in kaart (OV3). Vervolgens worden de didactische fiches opgesteld. Via een focusgroep zal de inzetbaarheid in opleidingen van de fiches afgetoetst worden (OV4).

GEPLANDE RESULTATEN

Deliverables: • Rapport literatuurverkenning samenwerkingscompetenties (OV1 en 2) • Twee didactische fiches die opgenomen zullen worden in de toolbox ‘duurzaamheidscompetenties’ en in de online toolbox van het Erasmus+-project ‘Mind the Gap’. • Rapport over het gebruikersonderzoek m.b.t. didactische fiches (OV3 en 4)

Disseminatie: • Minstens 2 posts op LinkedIn • Minstens 1 congresdeelname (bv. ORD, EAPRIL of EFYE)