DOSP-VHR-003326 | Ondersteuning voogden van niet-begeleide minderjarigen

We onderzoeken hoe voogden omgaan met hindernissen tijdens het begeleidingsproces en welke extra ondersteuning zij zoeken en inzetten om deze hindernissen te voorkomen of op te lossen. Met dit onderzoek willen we in kaart brengen of en wanneer voogden gebruik maken van de officiële ondersteuning.

We brengen de trajecten die voogden samen met de jongeren lopen in beeld en hebben in het bijzonder aandacht voor momenten waarop de voogd op moeilijkheden botst en vragen of noden heeft om de begeleiding op het goede spoor te houden. We bekijken hoe voogden erin slagen om deze moeilijkheden te overwinnen, in hoeverre zij hiervoor gebruik maken van het bestaande ondersteuningsaanbod voor voogden en of zij ondersteuning zoeken en vinden buiten dit specifieke aanbod.

We bekijken waar het bestaande ondersteuningsaanbod voor de voogden een hulp is en waar het onvoldoende lijkt om de jongeren constructief te begeleiden. We benoemen en analyseren enerzijds de aanleiding en de oorzaken voor het vastlopen van het traject en kijken anderzijds naar de mogelijkheden en tools die voogden inzetten om deze moeilijkheden te ontsluiten. We hebben daarbij aandacht voor de nood aan structurele verandering met het oog op het ondersteunen van beleidsadviezen.

Volgende onderzoeksvragen staan centraal:

1. Wanneer ervaren voogden moeilijkheden in het traject waarbij ze nood hebben aan extra ondersteuning?
2. Wat zijn de struikelblokken waarvoor voogden een beroep doen op de aangeboden ondersteuning vanuit de Dienst Voogdij en Partners?
3. Wat zijn de struikelblokken waarvoor voogden een beroep doen op andere ondersteuning?
4. Is er een verband tussen het profiel van de voogd en de nood aan ondersteuning?
5. Hoe slagen voogden erin om hindernissen te deblokkeren?
6. Op welk moment ervaren voogden dat de ondersteuning onvoldoende is om een vastgelopen traject te deblokkeren?

Onderzoeksmethode: We maken gebruik van mixed methods. Gezien de onderzoeksvragen gericht zijn op de ervaringen van de voogden, wordt in de eerste plaats gekozen voor een kwalitatief onderzoeksopzet. Dit wordt ondersteund door een korte digitale survey.

In een eerste fase brengen we voogden samen in focusgroepen. Via deze focusgroepen willen we inzicht krijgen in de hindernissen die voogden ervaren waarbij zij extra ondersteuning nodig vinden. We bevragen welke ondersteuning voogden consulteren voor welke hindernissen en bespreken welke ondersteuning helpt om deze hindernissen te overwinnen. Door hen samen te brengen worden zij actief betrokken bij het inventariseren van de knelpunten en de ondersteuningsvormen die worden ingezet om deze op te lossen.

Om de discussie te leiden maken we gebruik van een ‘topic’ lijst. De informatie uit een focusgroepen vormt de basis voor diepte-interviews met de voogden. We plannen drie focusgroepen met ‘ervaren’ vrijwillig. We opteren voor voogden die reeds enkele jaren trajecten begeleiden en vanuit verschillende ervaringen hun inbreng kunnen doen. Bij het plannen van de focusgroepen hebben we aandacht voor de regionale verdeling over Vlaanderen.

Daarnaast stellen we een korte digitale survey op om bij een bredere groep voogden de kennis en het gebruik van ondersteuningstool te bevragen. In de survey bevragen we de achtergrond, opleiding en werksituatie van de voogden. Deze informatie vormt de basis om een selectie te maken voor de diepte-interviews.

In een tweede onderzoeksstap nemen we diepte-interviews af bij ervaren voogden. We bevragen zowel vrijwillige als zelfstandige voogden. We delen hen op in categorieën naar opleiding/werk achtergrond (sociaal werkers/orthopedagogen – leerkrachten – ander mens-wetenschappen – bedrijfleven - …) aangezien we veronderstellen dat de nood aan ondersteuning afhankelijk is van de vooropleiding of de ervaringen van de voogden. We gaan op zoek naar ‘verhalen’ van trajecten die de informatie vanuit de focusgroepen illustreren.

We gebruiken de verhalen om impliciete kennis rond het voorkomen en oplossen van hinderissen en het inzetten van ondersteuning expliciet te maken. Aan de hand van een vragenlijst op basis van de informatie uit de focusgroep, analyseren we samen met de respondent het verhaal van zijn begeleidingstraject. We plannen minimum 15 diepte-interviews bij ervaren voogden. We doen hiervoor o.a. beroep op studenten.

Beoogde onderzoeksoutput:

We bundelen de informatie en onderzoeksresultaten als basis voor de aanvraag van vervolgonderzoek via Europese of Federale middelen. (AMIF-programma, Europees sociaal fonds, Federale overheid, …)