DOSP-VHR-003490 | SAFETRAWL Het verlagen van het kapseisrisico bij boomkorvaartuigen door middel van een innovatief elektronisch systeem.

Boomkorvaartuigen vormen een groot probleem op het gebied van scheepsstabiliteit. De schepen zijn relatief klein, de gebruikte gieken groot en een ideale hefboom om de stabiliteit ernstig te doen afnemen.

Uit een studie van het Nederlandse Conoship, in opdracht van de Nederlandse Tweede Kamer [1], blijkt dat asymmetrische belasting van het schip al zeker in de helft van het aantal onderzochte ongevallen de hoofdoorzaak is van kapseizen, maar waarschijnlijk ligt dit cijfer nog hoger. Voorbeelden van asymmetrische belading zijn het ophalen van de netten met een aanzienlijke vangst, een belangrijk grotere vangst aan één zijde, het verliezen van de netten aan één zijde, het vastzitten van de netten aan de bodem aan één zijde, het niet symmetrisch toppen van de gieken.

Gemiddeld kapseist er bijna 1 Belgisch schip per jaar. Vaak met dodelijke afloop gezien de snelheid waarmee dit gebeurt. Over de ‘bijna’ ongevallen waarbij het schip een grote hellingshoek aanneemt, maar niet kapseist, is weinig bekend. Een veelvoorkomende fout is dat vissers zelf het schip omtrekken. De netten hangen bijvoorbeeld vast op de bodem, de schipper trekt nog harder aan de netten om ze los te maken, maar trekt het hele schip omver.

Onze oplossing is een elektronisch kastje dat de hellingshoek van het schip continu zal meten. Vanaf een vooraf bepaalde hoek (1ste grenswaarde), wordt een eerste waarschuwing gegeven, visueel en hoorbaar. Hierop dient de schipper de nodige maatregelen te nemen opdat de helling van het vaartuig zou afnemen. Als de helling van het schip toch nog zou toenemen en een tweede grenswaarde bereikt wordt, zal ons ontwerp ervoor zorgen dat de lier waarmee de schipper de netten binnenhaalt, wordt geblokkeerd, zodat de lier het schip niet kan doen kapseizen (de bemanning kan de netten op dat moment nog wel uitzetten, maar niet binnenhalen zolang de hellingshoek niet kleiner is dan de tweede grenswaarde).

Beide grenswaarden worden berekend op basis van de initiële stabiliteit van het vaartuig tijdens het vissen. De elektronica meet continu de hellingshoek en zal bij de grenswaarden een bericht sturen of een relais aansturen dat de stroom naar de lier onderbreekt. Bovendien vinden we de hellingshoek een zeer belangrijke parameter en maat voor de stabiliteit van het vaartuig. Daarom willen we een extra en duidelijke continue aanduiding ervan op de brug. De schipper krijgt dan onmiddellijk een idee van de invloed van de operatie op de stabiliteit.

Het is de bedoeling om deze hellingshoek ook te loggen, zodat ‘bijna’ ongevallen geregistreerd kunnen worden en we een idee krijgen van de frequentie van deze voorvallen. Dankzij onze partner PREVIS zullen we toegang hebben tot vissersschepen om onze technologie voldoende te testen.