DOSP-VHR-003546 | A Lonely Planet? Eenzaamheid aanpakken vanuit een ruimtelijk perspectief: onderzoek naar de invloed van de buurt en omgeving

Eenzaamheid wordt steeds meer erkend als een belangrijke maatschappelijke uitdaging en werd de laatste jaren dan ook hoog op de Vlaamse beleidsagenda geplaatst. Dit is niet enkel belangrijk vanwege de hoge prevalentiecijfers, maar ook omdat eenzaamheid sterk verbonden is aan tal van gezondheidsproblemen, zoals depressie, hogere zorguitgaven, en een negatieve impact op de levenskwaliteit.

Bovendien hebben de restrictieve maatregelen in het kader van de COVID-19 crisis geleid tot een significante toename van eenzaamheid. In februari 2021 gaf 59% van de volwassenen in Vlaanderen aan zich soms of vaak eenzaam te voelen, terwijl 36% ernstige eenzaamheidsgevoelens rapporteerde.

Een belangrijke Vlaamse beleidsdoelstelling is om eenzaamheid tegen te gaan door te investeren in zorgzame buurten. Onderzoek wijst uit dat fysieke en sociale buurtkenmerken, zoals publieke parken, toegang tot huisvesting en publiek transport, eenzaamheid beïnvloeden, maar hierover is nog weinig bekend. Het is dus essentieel om de relatie tussen de buurt en eenzaamheid verder te onderzoeken.

Veel eenzaamheidsonderzoek is beperkt tot specifieke leeftijdsgroepen en houdt geen rekening met de verschillende eenzaamheidsdimensies (emotioneel, sociaal en existentieel). Echter, het is cruciaal om deze dimensies in overweging te nemen aangezien eenzaamheidsinterventies moeten afgestemd zijn op de unieke behoeften van het individu en de specifieke eenzaamheidsdimensies.

Ons onderzoek draagt bij aan de literatuur door innovatief inzicht te verschaffen in (a) welke buurtkenmerken samenhangen met het eenzaamheidsrisico bij volwassenen, (b) hoe die relatie kan worden verklaard, en (c) welke praktijken op buurtniveau eenzaamheid kunnen tegengaan. Door deze structurele aanpak van eenzaamheid op het mesoniveau kunnen wij specifieke adviezen formuleren voor een breed scala aan Vlaamse en lokale beleidsactoren, en evidence-based tools ontwikkelen om eenzaamheid te bestrijden vanuit een buurtperspectief.

Verschillende wetenschappelijke artikels en onderzoeksrapporten.

Tools en methodieken voor het werkveld: zie www.eenzaamheidendebuurt.be.