DOSP-VHR-003571 | AR en participatieve stadsontwikkeling

Situering:

Wanneer het gaat over stadsontwikkeling en publieksparticipatie, merken we onder meer volgende problemen:

De meeste spontane feedback (vaak kritiek) van burgers komt er pas in een heel laat stadium, wanneer het project al in een verregaande of zelfs finale fase zit (wanneer de verbouwingen bijna zijn afgerond, wanneer de finale plannen zijn goedgekeurd...). Denk bijvoorbeeld aan de recente kritiek op Het Steen in Antwerpen en het Grafensteen in Gent.

Veel projecten gaan weliswaar trachten om ook in een beginfase de mening van burgers te verzamelen. Ze maken hierbij gebruik van een mix aan participatiemethoden (“participatiepizza”). Sommige van de gebruikte methodieken, zoals digitale surveys, zijn vaak zeer tekstueel en niet echt creatief. Hierdoor kan participatie worden ontmoedigd, zeker van bepaalde groepen, zoals anderstaligen en jongeren.

Augmented Reality (AR) is een nieuwe technologie die hierop kan inspelen.

Het kan zorgen voor een betere visualisatie van plannen, zonder dat de omgeving uit het oog verloren wordt (AR vs. VR: betere contextualisatie, integratie met omgeving).

Het kan zorgen voor een sterke mate van immersiviteit en zo zorgen voor een sterker gevoel van betrokkenheid.

AR kan ingezet worden voor verschillende mate/intensiviteit van participatie (cfr. Participatieladder):

Lage intensiviteit van participatie (passief): in AR een project voorvertonen op de locatie en feedback vragen.

Hoge intensiviteit van participatie (meer actief): via AR op de locatie aan co-design doen (e.g. via een AR editor elementen als bomen, zitbanken... toevoegen aan de realiteit). Dit kan met name interessant zijn voor bepaalde groepen, zoals jongeren en anderstaligen, die misschien andere communicatiemanieren verkiezen.

Uit eerder onderzoek naar AR (i.e. Tetra project ACI) blijkt dat de technologie nog niet wijdverspreid wordt gebruikt in Vlaanderen. Uit dat onderzoek is ook gebleken dat het gebruik van (immersieve) AR bij verbouwingsprojecten enorm wordt gewaardeerd door de klant-eindgebruiker. Ook internationaal onderzoek (bijv. Door Saßmannshausen et al.) ziet opportuniteiten om AR in te zetten bij burgerparticipatie en stadsontwikkeling. Toch vinden we maar weinig cases en tools waarbij AR effectief wordt ingezet bij stadsontwikkeling en de werkwijze vervolgens wordt geëvalueerd.

Doelstelling:

De doelstelling van dit PWO is voornamelijk exploratief:

Technologieverkenning: welke tools voor participatie en/of stadsontwikkeling maken er al gebruik van AR? Hoe worden die tools ervaren?

Kennisvergaring: wat zegt voorgaand onderzoek over het gebruik van AR (of breder XR) voor participatie en stadsontwikkeling? Waar liggen opportuniteiten en wat zijn mogelijke drempels? Wordt er dieper ingegaan op topics zoals, bijvoorbeeld, (i) inclusie, (ii) smart city/data of (iii) storytelling/gamification? Context: hoe zit het proces van publieksparticipatie bij stadsontwikkeling juist in elkaar, en welke methodes/technologieën worden er veelal gebruikt?

Veldverkenning: wat zijn de relevante doelgroepen om te betrekken bij een onderzoeksproject naar AR voor stadsontwikkeling (in Vlaanderen)? Hebben zijn interesse in en/of bemerkingen bij het inzetten van AR? Mogelijke doelgroepen zijn: organisaties en platformen m.b.t. publieksparticipatie (waarvan sommigen specifiek focussen op jongeren of anderstaligen), stadsontwikkelaars en architecten, projectontwikkelaars, overheden en technologieontwikkelaars.

(Indien de gelegenheid zich aandient – i.e. tool voorhanden en relevante case – kan kleinschalig ook een gebruikerstestings worden georganiseerd)

Uit deze exploratie moet minstens één extern projectvoorstel voortkomen, als ook een beknopt rapport met one pager.

Onderzoeksvraag/onderzoeksvragen:

Hoe kan Augmented Reality worden ingezet als participatietool bij stadsontwikkeling?

Welke opportuniteiten zijn er?

Wat zijn de uitdagingen?

Methodiek/werkplan:

Technologieverkenning: desk research en, indien tools vrij beschikbaar, testing door onderzoekers (eventueel testing door eindgebruikers).

Kennisvergaring: desk research

Veldverkenning: focusgroepen en diepteinterviews met relevante doelgroepen.

Concrete deliverables:

1. Deliverables:

• Beknopt rapport
• One-pager (met eventueel bijhorende pitch presentatie)
• 1 externe projectaanvraag

2. Disseminatie:

• Verspreiding one-pager naar relevante doelgroepen
• Verspreiding one-pager/pitch presentatie naar of op relevante evenementen of initiatieven.