DOSP-VHR-003622 | Parels in Helende Landschappen

Situering

Traditionele toeristische bestemmingen komen qua leefbaarheid, ecologie en mobiliteit steeds meer onder druk te staan en 'de toerist' van vandaag zoekt steeds meer naar duurzame vormen van toerisme, bewuster reizen en betekenisvolle bestemmingen. In Vlaanderen en Nederland zijn er een aantal actoren en gebieden die in dat kader nog enorme intrinsieke groeikansen hebben voor duurzame en betekenisvolle vormen van toerisme.

Enerzijds bestaat er een enorme hoeveelheid en diversiteit aan traditierijke, groene en stille (vaak religieus geïnspireerde) erfgoedsites, -landschappen en -omgevingen die nog veel sterker op deze nieuwe noden en vragen kunnen inspelen. Anderzijds beschikken een aantal zorg- en welzijnsorganisaties binnen de grensregio over prachtige open, groene domeinen en infrastructuur die op dit moment nog zelden of nooit toeristisch ontsloten zijn. Deze sites kunnen op hun manier een eigentijds antwoord bieden op de versterkte hedendaagse zoektocht naar zingeving, ruimte, stilte, inspiratie, groen en/of onthaasting. Tegelijkertijd zijn deze sites en organisaties nog vaak zoekende naar de meest optimale manieren om hun domein, site of infrastructuur te ontsluiten voor de hedendaagse toerist en daarbij het juiste evenwicht te bewaken tussen historische, economische, sociale, culturele, spirituele, organisatorische en/of ecologische aspecten.

Doelstelling

In dit project zetten we in op 2 sporen: 'herbronnen op de eeuwenoude tradities van stilte, rust en ruimte' door middel van meerdaagse wandel- en fietstrajecten en 'met zorg onderweg naar het toerisme van morgen' waarbij zorg- en welzijnssites zorgen voor toeristische ontsluiting.

Spoor I - Herbronnen op de eeuwenoude tradities van stilte, rust en ruimte (WP3)

Binnen Spoor I delen Vlaanderen en Nederland een grensoverschrijdend en traditierijk verleden van godsdienst- en gemeenschapsbeleving: abdijen, kloosters, kerken, gasthuizen, kapellen, begijnhoven, ... zijn nog steeds in grote getale in de ruime grensregio terug te vinden. De potentie van al deze erfgoedsites en hun ruime omgevingen die in de komende jaren en decennia sowieso voor een cruciale omslagfase staan om verdiepende en verrijkende vormen van duurzaam toerisme te gaan aanbieden is zonder twijfel enorm.

Spoor II - Met zorg onderweg naar het toerisme van morgen (WP4)

Binnen Spoor II stellen we vast dat er op dit moment in de grensregio ook een aantal middelgrote of grote Vlaamse en Nederlandse zorg- en welzijnsorganisaties nadenken over manieren om hun domein en infrastructuur toeristisch te ontsluiten. Die organisaties zijn op zoek naar manieren om hun sites te ontsluiten voor de 'zingeving-zoekende' toerist op een manier die aansluit bij de waarden, zorgcontext en visie van hun organisatie (en bij de context hun zorggebruikers).

Onderzoeksvraag/onderzoeksvragen

Kennispartner Thomas More zal (in Werkpakket 5) werken rond de fundamentele onderzoeksvraag die gemeenschappelijk is voor de beide sporen: 'hoe kunnen deze sites en organisaties vanuit hun kwetsbaarheid en de kern van hun bestaan opengesteld worden voor toerisme zonder daarbij hun basisprincipes, waarden en tradities te verloochenen?'. Hierop aansluitend zal Thomas More zich concreet toespitsen op vragen zoals 'Hoe kunnen bestaande zorg- en welzijnssites op een duurzame en zorgzame manier worden ontsloten voor een breder publiek van toeristen en recreanten?' of 'Op welke manieren kan de diversiteit aan religieus erfgoed in de grensregio een toekomstbestendige en aantrekkelijke vertaling maken van haar eeuwenoude tradities en infrastructuur voor een breed publiek van toeristen en recreanten?'.

Methodiek/werkplan

In de eerste activiteit van werkpakket 5 gaat het partnerschap, onder leiding van Thomas More, op zoek naar de 'sleutels' voor een toekomstbestendige duurzame ontsluiting van religieuze erfgoedsites. De doelstelling is daarbij met name om de doelmatigheid, duurzaamheid en impact van de diverse investeringen binnen het project in kaart te brengen én deze lessen vanuit een ruimer perspectief te vertalen naar de brede sector. Deze activiteit focust zich in die zin op de concrete projecten en resultaten van werkpakket 3. Thomas More werkt daarbij verder op de resultaten en lessen uit activiteit 3.1 (desk research, literatuurstudie, expertinterviews, focusgroepen). De lessen die daar vanuit eerdere (nationale & internationale) projecten en onderzoek gedetecteerd werden omtrent de toekomstbestendige en aantrekkelijke toeristische ontsluiting van religieus erfgoed vormen daarbij ook de basis voor de evaluatie en impactmeting. Vervolgens zal een concrete post facto analyse en evaluatie gebeuren van diverse representatieve projecten en investeringen binnen werkpakket 3. Concreet zal Thomas More daarbij onder andere via een uitgebreide gebruikerstesting van diverse doelgroepen (oa van de toeristen-bezoekers van de betrokken locaties via participatieve observatie, kwantitatieve data en kwalitatieve bevragingen) en ruime marktanalyse de sleutel-elementen definiëren die het succes en de duurzaamheid van de toeristische ontsluiting van de projectsites en hun omgevingen definiëren. Deze sleutelelementen zullen in activiteit 5.3 vertaald worden naar een generieke set van bruikbare adviezen en inzichten voor de vele actoren binnen de religieuze erfgoedsector in Vlaanderen en Nederland die met gelijkaardige uitdagingen kampen.

Waar de vorige activiteit zich toespitste op de toeristische ontsluiting van (religieus geïnspireerde) erfgoedsites van werkpakket 3, focust een tweede luik op de concrete projecten binnen de zorg- en welzijnssector uit werkpakket 4. De aanpak, doelstelling en methodieken zijn daarbij quasi dezelfde maar het focusdomein is hier de evaluatie en impactanalyse van toeristische ontsluiting van zorg- en welzijnssites. Ook hier zal Thomas More dus een aantal 'sleutelelementen' definiëren die in activiteit 5.3 zullen vertaald worden naar een generieke set van bruikbare adviezen en inzichten voor de vele actoren binnen de zorgsector in Vlaanderen en Nederland die met gelijkaardige uitdagingen kampen of vragen worstelen.

Groot consortium en een bepaald aantal vrijheidsgraden zijn betrokken bij het project. We zullen hier pas over rapporteren nadat het project is afgerond.