DOSP-VHR-003659 | LeesZin: versterkt leesmotivatie

Uit onderzoek blijkt dat de kwaliteit van het Vlaamse onderwijs achteruit gaat. Zowel voor wetenschappen, wiskunde als taal blijken leerlingen van het basis- en secundair onderwijs minder goed te scoren dan bij testen 10 tot 20 jaar eerder (De Meyer et al., 2023; Dockx, 2023; von Davier, 2023).

Met dit onderzoek willen we (verder) inzetten op de implementatie van een doorgaande leeslijn in basis- en secundair onderwijs. De focus is leesmotivatie, gezien het belang ervan voor leesvaardigheid. Van het kleuteronderwijs tot en met de hogere graden van het secundair onderwijs wordt onderzocht op welke manieren leesmotivatie versterkt kan worden. Hiervoor bekijken we niet enkel pistes binnen de school, maar ook buiten de school en onderzoeken we de impact van informeel leren op de leesmotivatie van leerlingen. Dit doen we in eerste instantie in een Brugse context.

Dit onderzoek zet in op vier pijlers: (1) het creëren van een rijke fysieke taalleeromgeving, (2) ontwikkeling van handvatten voor een actieve verwerking van rijke teksten, (3) beleidsmatige verankering van een doorgaande leeslijn binnen en buiten de schoolcontext en (4) de ontwikkeling van een (buiten)schoolse community rond lezen. Initiatieven zoals het Vlaams Leesoffensief en de Brugse bib illustreren hoe samenwerking met externe partners leidt tot een duurzame leesbevorderingsaanpak die schooloverstijgend de leesmotivatie kan versterken.

Om dit te onderzoeken, zal gebruik gemaakt worden van observaties in de klas, interviews en vragenlijsten bij leerlingen en leerkrachten.

Door een stimulerende leesomgeving, effectieve leesstrategieën, samenwerking en integratie in het beleid te combineren, willen we een opwaartse spiraal creëren: grotere leesmotivatie kan leiden tot betere lezers.

1. Inspiratiegids taal- en leesbeleid voor scholen – niet academisch gericht, maar rechtstreeks naar scholen. (leerlingen, vakoverschrijdend, ouders stimuleren, bib bezoeken) (output: stand van zaken (lit, geactualiseerde leerlijn + good practices, aanbevelingen schoolbeleid) (product).

2. Inspiratiegids voor holistische aanpak rond taal-en lezen (organisaties die taal en lezen willen 'normaliseren' en integreren in de werking) (product).

3. Workshops voor leraren (KO, LO, SO) (professionalisering). In interactie met bibliotheek worden WS's opgenomen in MaM aanbod (dienst).

4. Publicaties (de impact die contextrijke school- en klasomgeving heeft op de talige (competentie)-ontwikkeling van kleuters. (ruimte-didactiek) (product).

5. Een samenwerkingsmodel voor leesbevordering waarin concrete werkafspraken, rollen en communicatielijnen tussen formele en informele leespromotoren worden vastgelegd en geëvalueerd. (proces).

6. Return hoger onderwijs? Leermateralen voor toekomstige leerkrachten? Dienst onderwijs?

7. Impact op beleid (onderste rij valorisatiematrix)?

8. Een aanbod van workshops voor scholen en opleidingen voor leerkrachten die inspireren om met de output van LeesZin aan de slag te gaan.

9. En aanbod van activiteiten in het vrijetijdsaanbod en opleidingen voor diverse organisaties dat inspireert om met de output van LeesZin aan de slag te gaan.

Korte termijn

• Er wordt een inspiratiegids uitgewerkt die zowel voor scholen als voor organisaties buiten de schoolse context kan dienen. Deze inspiratiegids geeft context, aanbevelingen en rijkt concrete methodieken aan. Tevens vertaalt ze de brug tussen formeel en informele contexten.
• Leesbevordering is terug te vinden in het aanbod van de Mind- and Makerspace en zowel gericht op scholen als op het buitenschoolse.
• Leesmotivatie in betrokken scholen is verhoogd.
• Scholen in de Brugse regio gaan aan de slag met de ontwikkelde materialen (beleidsaanbevelingen)
• Versterkte samenwerking met associatiepartners AUGent.

Middellange termijn

• Het uitgewerkte ecosysteem in Brugge wordt als good practice gebruikt bij de verspreiding van de onderzoeksresultaten Vlaanderen breed.
• Leesvaardigheid verhoogt (begrijpend lezen) en is een springplank voor andere vaardigheden zoals mediavaardigheid en AI.
• Scholen implementeren een doorlopend leesbeleid in hun schoolwerking.
• Howest heeft een sterk taal- en leesbeleid.
• Howest heeft een dienstverlenend aanbod m.b.t. de opgedane kennis uit dit PWO en verspreidt dit via MaM en EdHub. Er wordt op deze onderzoekslijn verder gebouwd via diverse projecten, kanalen en samenwerkingen.