DOSP-VHR-003745 | Toeristische ontsluiting van immaterieel/ontastbaar erfgoed PWO

Situering

Immaterieel/ontastbaar erfgoed heeft vanuit toeristisch perspectief het potentieel om een aanzienlijke bijdrage te leveren aan de economie en de conservatie van erfgoed binnen de bestemming. Om dit potentieel (zowel maatschappelijk als economisch) te maximaliseren en aangezien immaterieel erfgoed op het tastbare steunt en vice versa, is er de nood om het immateriële op een eenduidige manier te combineren met het materiële erfgoed en het landschap. Echter, toeristische bestemmingen, erfgoedgemeenschappen en aanbieders van toeristische producten en/of diensten beschikken niet altijd over de inzichten, kennis en vaardigheden om het immaterieel erfgoed op een duurzame en succesvolle manier toeristisch te ontsluiten en daarbij de combinatie te maken met het materiële en het landschap. Zowel vanuit het werkveld als de literatuur wordt de nood aan een raamwerk/methodiek inzake deze thematiek duidelijk gemaakt.

Het op een eenduidige manier combineren van immaterieel en/of ontastbaar erfgoed, materieel erfgoed en het (thematische) landschap wordt nog maar zelden gedaan (in tegenstelling tot de combinatie materieel erfgoed en landschap) door een gebrek aan inzicht, kennis en handvaten om dit te doen. Zowel uit vraag van het werkveld en literatuur blijkt dat een coherente en systematische methodiek om immaterieel erfgoed op een succesvolle en duurzame manier te toeristisch te ontsluiten, zowel op conceptueel als operationeel niveau, momenteel ontbreekt.

Doelstellingen

We wilden een concrete aanpak of methodiek met collectieve inzichten en richtlijnen uitwerken. Die aanpak moet bestemmingsmarketingsorganisaties (DMO’s) in staat stellen om immaterieel cultureel erfgoed stapsgewijs te integreren in het toeristisch aanbod, in samenwerking met de belanghebbenden binnen het proces. De doelstellingen van het onderzoek waren:

Het in kaart brengen van best practices, verwachtingen van diverse stakeholders (DMO’s, erfgoedcellen, (toeristische) ondernemers, erfgoedgemeenschappen en bezoekers) en randvoorwaarden voor onderlinge samenwerking en ontsluiting, voor diverse vormen van immaterieel erfgoed.

Het vertalen van deze kennis naar een methodiek die aandacht heeft voor:

• het potentieel van diverse vormen van immaterieel erfgoed
• de samenwerkingsvormen tussen diverse stakeholders en
• de stappen die nodig zijn om verhalen en ervaringen vorm te geven, door middel van spatial storytelling als instrument.

Het verspreiden van kennis en de ontwikkelde methodiek naar DMO’s en geïnteresseerde externen via een draaiboek en vormingstraject.

Onderzoeksvragen

Wat is de methodiek om immaterieel/ontastbaar erfgoed, materieel erfgoed en (thematisch) landschap te combineren en te ontsluiten tot een duurzaam en succesvol toeristisch product?

a. Wat zijn daarbinnen de randvoorwaarden en verwachtingen voor de verschillende betrokken stakeholders (DMO’s & toeristische ondernemers, erfgoedgemeenschap(pen) & verwante stakeholders en bezoekers)?

b. Hoe wordt de balans tussen valorisatie (toeristische ontsluiting) en conservatie/borging van het ICE gewaarborgd binnen deze methodiek?

Methodiek/werkplan

1. WP1: Projectmanagement: planning, communicatie & feedback
2. WP2: Het in kaart brengen van de fundamenten: Literatuurstudie, deskresearch en expertinterviews om een holistisch begrip te krijgen van immaterieel cultureel erfgoed, de toeristische ontsluiting ervan alsook de koppeling aan het materiële erfgoed en het landschap
3. WP3: Casestudies
4. WP 4: Stakeholder onderzoek: A) DMO’s – toeristische aanbieders/ondernemers - erfgoed gemeenschappen (kwalitatief - focusgroepen) – B) (Potentiële) bezoekers (kwantitatief vragenlijst)
5. WP 5: Ontwikkelen van methodiek
6. WP6: Valorisatie & Disseminatie: (zie onderstaande)

Concrete deliverables:

• Handboek methodiek voor bestemmingen
• Lezing/Webinar
• Tussentijdse vormingen
• Publicaties en presentaties op conferenties

Disseminatie:

• Lezing/webinar resultaten
• Publicaties & presentaties op conferenties
• Gastlessen binnen TRM & ITL